خانه / آموزش درمانگران / آموزش قدم به قدم درمان اعتیاد به شیشه به روش ماتریکس – جلسه اول

آموزش قدم به قدم درمان اعتیاد به شیشه به روش ماتریکس – جلسه اول

آموزش قدم به قدم درمان شیشه به روش  ماتریکس – جلسه اول

دکتر سعید کفراشی

نويسنده: دكتر سعيد كفراشي


جلسه اول ماتریکس

براي درك درست اين جلسه لازم است مطالب مقدمه آموزش قدم به قدم درمان اعتياد به شيشه به روش ماتريكس را كه در جلسه قبل آموزش داده شد مرور شود.

هدف از این جلسه آشنا کردن بیمار و خانواده وی با درمان، تشکیل پرونده و تنظیم برنامه درمانی یک ماه اول درمان است.

افرادی که این جلسه را پیش می برند عبارتند از: پزشک، روانشناس و منشی

فرم های مورد استفاده در این جلسه عبارتند از: تعهدنامه درمانی مراکز درمان سوء مصرف مواد، تعهد نامه الحاقی ماتریکس، برنامه درمانی یک ماه اول، جدول ثبت تست های بیمار، فرم دستورات پزشک، فرم روانشناس و فرم های ERS1A، ERS1B، ERS1C، SCH1، SCH2، CAL1، CAL2، ERS2A، ERS2B، ERS3A، ERS3B، ERS4A، ERS4B، ERS5، ERS6A، ERS6B، ERS7A، ERS7B، ERS8 ( تمامي اين فرم ها در كتاب راهنماي درمان سرپايي اختلالات ناشي از سوء مصرف مواد محرك شيشه وجود دارد و شما مي توانيد بجاي تمامي فرم ها يك جلد از اين كتاب را به پرونده اضافه كنيد يا اينكه از صفحات كتاب كپي بگيريد و در پرونده بگنجانيد)

در مرکز درمان سوء مصرف مواد آینده جلسه با حضور بیمار و خانواده یا همراهان وی در اتاق پزشک مرکز که با اصول درمان ماتریکس آشناست، شروع می شود.

در این مرحله ، پزشک می بایست به عنوان یک مشاور، بیمار و همراهانش را با درمان ماتریکس و مسایل و مشکلات شایع پیش رو آشنا کند.

ما در مرکز آینده به عنوان مشاور معمولا بعد از مقدمه و معرفی ، گفتگو را به سمتی هدایت می کنیم که با دیدگاه های بیمار و همراهانش نسبت به اعتیاد آشنا شویم. بیماران و همراهانشان معمولا دیدگاه های مختلفی نسبت به اعتیاد و مصرف مواد دارند. این دیدگاه ها می تواند از در نظر گرفتن اعتیاد به عنوان یک عادت ساده، جرم، نشانه ای از ضعف نفس، بی غیرتی، بی مسئولیتی، بی اخلاقی، نادانی تا یک بیماری مزمن و ژنتیکی را در بگیرد.

بعد از آشنایی با دیدگاه های بیمار و همراهان وی با استفاده از اصول مصاحبه انگیزشی بر روی بینش آنها نسبت به اعتیاد طوری کار می کنیم که آنرا به بینشی که در آن مصرف مواد به عنوان یک رفتار و اعتیاد به عنوان یک سبک زندگی در نظر گرفته می شود نزدیک کنیم. و در این بینش جدید درمان چیزی نیست جز تغییر سبک زندگی بیمار که با تلاش وی در جهت تغییر رفتار در طولانی مدت به دست می آید.

برای تغییر نگرش در زمان کوتاه لازم است مشاور علاوه بر تجربه و مهارت در برخورد با بیمار، خلاقیت بالایی در آوردن مثال هایی برای تفهیم مصرف مواد به عنوان یک رفتار ریشه دار داشته باشد. برای اینکه موضوع روشن تر شود به گفتگوی زیر توجه کنید:

مشاور به همراه بیمار رو می کند و می پرسد: تو آدم بی نظمی هستی یا منظم؟

همراه بیمار: من معمولا آدم بی نظمی هستم و …

مشاور: فرض کن خودت یا خانواده ات از این موضوع ناراحت هستند و از تو می خواهند برای همیشه منظم شوی به همین خاطر تو را به مدت دو هفته در خانه نگاه می دارند و اجازه نمی دهند بی نظمی کنی! آیا فکر می کنی بعد از آن دو هفته برای همیشه آدم منظمی خواهی بود؟

همراه بیمار: فکر نمی کنم اینطور بشه، خیلی سخته ، آخه من از وقتی که یاد دارم بی نظم بودم و …

مشاور: پس خیلی سخته؟

همراه بیمار: راستش خیلی وقتا سعی کردم منظم بشم ولی همینکه یه کار اورژانسی پیش اومده دوباره بی نظمی کردم مثلا وقتی می بینم دیرم شده دیگه لباسامو سر جاش نمی ذارم! و …

مشاور: فکر می کنی اگه چند وقت تو خونه یا یه کمپ مخصوص نظم و انضباط نگهت دارن بتونی بعد از اون برای همیشه منظم بشی؟

همراه بیمار: نمی دونم! شاید چند ماه! یا شایدم چند سال! و …

مشاور: منظم بودن یه رفتاره، بی نظم بودن هم یه رفتاره، چه رفتارهای دیگه ای رو می شناسی که می تونه تغییر دادنش سخت باشه؟

همراه بیمار: توضیح می ده…

مشاور: اگه بپذیریم مصرف مواد هم یه رفتاره، مصرف نکردن مواد به همون اندازه تغییر رفتار می تونه سخت باشه!

در گفتگوی بالا، مشاور بدون اینکه برای بیمار سخنرانی کند مفاهیمی مانند رفتار، تغییر رفتار و سختی آن را با همراه بیمار به اشتراک می گذارد و با بیان اینکه مصرف مواد یک رفتار است دیدگاه فرد را به سمت بینشی که در مورد آن صحبت شد جهت می دهد. هزاران رفتار وجود دارد که مشاور می تواند با استفاده از خلاقیت خود هر یک از آنها را بکار گیرد.

وقتی احساس کردیم دیدگاه بیمار و همراهانش در جهت بینشی است که به آن اشاره کردیم آنها را با مراحل درمان آشنا می کنیم. (می توانیم از اطلاعاتی که در فرم ERS5 در مورد نقشه راه بهبودی وجود دارد استفاده کنیم) به اینصورت که:

دو هفته اول بعد از قطع مصرف شیشه زمان علایم ترک محسوب می شود که این علایم بیشتر روانی است و علایم جسمانی به ندرت بروز می کند. پرخوابی، کلافگی، بی رمقی، وسوسه، تحریک پذیری، عصبانیت می توانند علایمی باشند که بیمار در دو هفته اول تجربه می کند.

بعد از دو هفته اول حال عمومی بیمار خوب می شود و بیمار احساس می کند بهبود پیدا کرده است و به این خاطر ممکن است نخواهد به درمانش ادامه دهد. این احساس بهبودی بیمار به طور متوسط 4 هفته طول می کشد. به این 4 هفته اصطلاحا ماه عسل گفته می شود.

به طور متوسط با گذشت یک و نیم ماه از قطع مصرف شیشه مغز بیمار شروع به ترمیم آسیب های وارد شده توسط شیشه می کند و این باعث می شود بیمار دچار علایم ناخوشایندی شود که میزان و شدت این علایم با مقدار و مدت زمان مصرف شیشه می تواند متغیر باشد. به این مرحله  که بعد از ماه عسل شروع می شود مرحله دیوار گفته می شود.

متاسفانه این مرحله سه و نیم تا پنج ماه می تواند طول بکشد و اگر بیمار در این مرحله مواد مصرف نکند در حقیقت اجازه داده است مغزش بهبود اساسی پیدا کند و بعد از این مرحله علایم فروکش می کند و وسوسه ها کم می شود و اگر بیمار بتواند به مدت حداقل 2 سال پاک بماند مژده ای برای بیمار داریم و آن بهبود اساسی مغز بیمار و موفقیت او در درمان است.

علاوه بر این براساس اطلاعاتی که در مقدمه درمان قدم به قدم اعتیاد به شیشه به آن اشاره شده است به مراحل و برنامه درمان اشاره می کنیم.
با همین توضیحات این مرحله از جلسه پایان می یابد و مشاور بیمار و همراهان وی را جهت تشکلیل پرونده به منشی ارجاع می دهد.

کارهایی که منشی انجام می دهد به این ترتیب است:

قبل از تشکیل هر گونه پرونده، تعهد نامه ای که در ابتدای پرونده درمان های نگهدارنده  قرار می گیرد بعلاوه تعهد نامه الحاقی ماتریکس را در اختیار بیمار قرار می دهد و از بیمار و همراهان وی درخواست می کند در اتاق انتظار کلینیک در کمال آرامش به دقت آنرا مطالعه و در صورت توافق امضاء کنند. در صورتیکه بیمار به تنهایی مراجعه کرده است و خانواده او از مشکلش بی اطلاعند، بیمار به تنهایی تعهد نامه را امضاء خواهد کرد.

در این تعهد نامه بار دیگر به صورت مختصر به مراحل بهبودی و درمان اشاره شده است و مواردی را که لازم است بیمار و همراهانش از آن آگاه باشند از جمله محرمانه بودن پرونده و هزینه درمان به روشنی توضیح داده است. ( نمونه این تعهد نامه که در مرکز درمان سوء مصرف آینده استفاده می شود جهت دانلود به انتهای این مطلب پیوست شده است و شما می توانید بر اساس شرایط مرکز درمانی خود آنرا تغییر دهید)

بعد از امضای تعهد نامه و پرداخت هزینه درمان، پرونده بیمار را به ترتیب زیر تشکیل می دهد:

1- تعهد نامه اصلی کلینیک 2- تعهدنامه الحاقی ماتریکس 3- جدول ثبت تست های نواری 4- فرم دستورات پزشک 5- فرم روانشناس 6- فرم های جلسات مهارت های اولیه بهبودی ( به جای این فرم ها می توانید کتاب راهنمای درمان سرپایی اختلالات ناشی از سوء مصرف مواد محرک را در پرونده قرار دهید. )

بعد از تکمیل پرونده، منشی بیمار را به روانشناس کلینیک ارجاع می دهد.

کارهایی که روانشناس انجام می دهد:

از این مرحله بیمار به تنهایی با روانشناس ملاقات می کند. روانشناس به عنوان مشاور با اصول درمان ماتریکس و اصول مشاوره انگیزشی آشناست.

روانشناس بعد از مقدمه و معرفی،  براساس مهارت و تجربه خود شرایطی فراهم می کند که بیمار بتواند در مورد نگرانی ها و پرسش های خود صحبت کند. گوش دادن فعال ( Active listening ) بهترین تکنیکی است که روانشناس می تواند قبل از تنظیم برنامه درمانی از آن استفاده کند. ( در جلسات بعدی در مورد این تکنیک بیشتر صحبت می کنیم )

زمانیکه روانشناس ارتباط مناسب را با بیمار برقرار کرد با او در مورد برنامه درمانیش در ماه اول صحبت می کند. به بیمار توضیح داده می شود که  قرار است ماه اول درمان سه بار در هفته به کلینیک مراجعه کند و جلساتی با مشاور داشته باشد. و به این نکته هم اشاره می شود که در ابتدای جلسه تست گرفته می شود و نتیجه آن ثبت می شود. و از ماه های بعدی مراجعه به کلینیک به دو بار در هفته کاهش پیدا خواهد کرد.

روانشناس از بیمار می خواهد وقت های مناسب خود را برای حضور در کلینیک مشخص کند و به این ترتیب اولین مشارکت فعال بیمار در درمان از تنظیم برنامه درمانی شروع می شود. در نهایت روانشناس با همکاری بیمار برنامه یک ماهه ای را در دو نسخه تنظیم می کنند. یک نسخه از این برنامه در ابتدای پرونده بیمار بعداز تعهد نامه الحاقی و یک نسخه آن هم در اختیار بیمار قرار داده می شود تا همراه خود داشته باشد.

اگر کنجکاو شده اید در مورد چگونگی تنظیم برنامه یک ماه اول درمان بدانید منتظرتان نمی گذاریم و به خلاصه ای از آن می پردازیم. ( با دانلود نمونه برنامه ای که به این مطلب پیوست شده است با جزئیات برنامه آشنا خواهید شد.)

روانشناس طوری برنامه ریزی می کند که در ماه اول تمامی مباحث مهارت های اولیه بهبودی با بیمار کار شود. بر این اساس تمامی مباحث را به هشت جلسه تقسیم می کند. اگر تا اینجا دقت کرده باشید برای گذراندن هشت جلسه در یک ماه دو جلسه در هفته کفایت خواهد کرد ولی هدف اینست که بیمار در ماه اول مراجعات بیشتری به کلینیک داشته باشد. ( در مورد تاثیر این موضوع در درمان در جلسات آینده صحبت خواهیم کرد. )

به همین منظور روانشناس جلساتی با عنوان ویزیت و ارزیابی پزشک به برنامه اضافه می کند تا برنامه درمانی بگونه ای باشد که در هر هفته بیمار سه بار به کلینیک آمد و رفت نماید.هدف از این جلسه بررسی بیمار از نظر نیاز به مداخلات دارویی و پزشکی و ارزیابی پیشرفت درمان است. ( این جلسه بر اساس تجربه تیم درمانگر مرکز آینده به جلسات اضافه شده است. )

در صورت نیاز می توان وقت این جلسات را به آموزش مباحث مهارت های اولیه بهبود اختصاص داد مثلا در زمانیکه بیمار کند پیش می رود و برای اتمام یک مبحث نیاز به وقت بیشتری داریم در این صورت می توانیم جلسه بعدی ویزیت و ارزیابی پزشکی را حذف و به جای آن مبحث مورد نظر را با بیمار کار کنیم.

در زیر به عنوان های هشت جلسه مهارت های اولیه بهبود اشاره می کنیم. شما می توانید با استفاده از این عنوان ها بعلاوه جلسات ویزیت و ارزیابی پزشک برنامه ای برای یک بیمار فرضی تنظیم و آنرا با برنامه ای که به پیوست این مطلب آمده است مقایسه نمایید.

  • جلسه اول مهارتهای اولیه بهبود: آشنایی با برانگیزان ها وشناسایی آنها
  • جلسه دوم: تکنیکهای توقف فکر،مقابله با وسوسه
  • جلسه سوم: برنامه ریزی ومشخص کردن پیشرفت
  • جلسه چهارم: مشخص کردن برانگیزان ها
  • جلسه پنجم: نقشه راه بهبودی
  • جلسه ششم: پنج چالش عمومی در بهبودی اولیه ، درگیری های مربوط به الکل
  • جلسه هفتم: افکار- رفتار- احساسات  – رفتار اعتیادی
  • جلسه هشتم: آشنایی با 12 قدم- گفتار 12 قدم

در اینجا جلسه اول ماتریکس تمام می شود. این جلسه را می توان اولین جلسه آموزش خانواده نیز در نظر گرفت. جلسات بعدی بر اساس برنامه تنظیم شده برگزار خواهد شد.

 نمونه چنین برنامه ای جهت دانلود به انتهای مطلب پیوست شده است که شما می توانید بر اساس شرایط خود آنرا تغییر دهید.

1389/3/29

دكتر سعيد كفراشي

[auth text=”برای دانلود پیوست ها و ادامه مطلب کلیکی کنید” level=”2″]پیوست اين جلسه فايل هاي مربوط به تعهد نامه اصلي – تعهدنامه الحاقي ماتريكس مركز درمان سوء مصرف مواد آينده – دستورات پزشك – روانشناس – نمونه اي از برنامه ماهانه – جدول ثبت تست هاي نواري كه در يك فايل زيپ گنجانده شده است و براي دانلود آن مي توانيد اينجا را كليك كنيد. لازم به ذكر است فرم هاي جلسات مهارت هاي اوليه بهبودي يا ERS كه به آن اشاره شده است در هر جلسه به پيوست قرار داده خواهد شد.[/auth]

 

درباره‌ی دکتر سعید کفراشی

پزشک درمانگر اعتیاد و مسئول فنی مرکز درمان سوء مصرف مواد آینده

همچنین ببینید

5 مرحله تغییر رفتار

۵ مرحله رهایی از اعتیاد با تغییر رفتار

۵ مرحله رهایی از اعتیاد ( تغییر رفتار ) با تغییر رفتار فرد معتاد، میتوان …

۴ نظر

  1. باسلام
    اعتیادبه شیشه دارم ،میخوام ترک کنم ،ولی حاضرنیستم درروش ترک خانواده یاحتی یک دوست ازاوضاع من خبرداشته باشه
    کاملاپنهانی واساسی به دنبال راهکارهستم.
    خواهشمندم کمکم کنید.

    • سلام سامان.ترا خدا کمکم کن من قول میدم کمکت کنم از طریق دوستانم تو na
      من یه اشتباهی کردم.شیشه مصرف کردم.تو را بخدا بگو چیکار کنم بخوابم.الان ۲روز شده.دارم جنون میگیرم.اعصابم خرابه.همه بهم شک کردند.قرص خواب هم چند تا خوردم.ولی فایده نداره.کمکم کن لطفا

      • داداش بعد دو روز اثرش میره میخوابی,اگه نتونستی بخوابی چند قطره شربت متادون بخور اثر شیشه رو میشوره میبره میخوابی,

  2. با عرض ادب
    بنده شاید از 10 سال پیش به روش متناوب و از سه سال قبل مدام هر روز 1/3گرم و گاهی ۰/۵ گرم آمفتامین به روش دود کردن ، مصرف داشته ام و اکنون تصمیم به کنار گذاشتن آن گرفته ام .در این مورد بارها اقدام به ترک خود سرانه کردم و نتیجه نداد، حالا می خواهم خانمم و فرزندانم از جریان کار با خبر شوند ومرا به کمک پزشکان متخصص این امر یاری دهند .روش مراجعه کردن به مرکز شما چگون است و هزینه ی این کار به طور تقریبی ، چند است. در ضمن من و خانمم دارای 4 فرزند ، و یک نوه ی نو رس می باشیم .چون هر دو باز نشسته ی آموزش و پرورش می باشیم ، هزینه ی در مان مهم است.
    اگر لطف بفرمایید احتیاج به راهنمایی دارم.
    بدرود

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوزده + دوازده =