خانه / آموزش درمانگران / آموزش قدم به قدم درمان اعتیاد به شیشه به روش ماتریکس – جلسه هفتم

آموزش قدم به قدم درمان اعتیاد به شیشه به روش ماتریکس – جلسه هفتم

آموزش قدم به قدم درمان شیشه به روش  ماتریکس – جلسه هفتم ماتريكس

دکتر سعید کفراشی

نويسنده: دكتر سعيد كفراشي


جلسه هفتم ماتریکس :

موضوع جلسه: پنج چالش عمومی در بهبودی اولیه و درگیری های مربط به الکل

در این جلسه مشاور بیمار را با تعدادی از مشکلات که معمولا بیماران در ابتدای بهبودی به آن برخورد می کنند آشنا می کند و نحوه برخورد با این مشکلات را مشخص می نماید. همچنین در مورد الکل و نقش آن در برگشت به سمت مصرف مواد نیز بیمار اطلاعاتی را دریافت می نماید.

فرم های مورد استفاده در این جلسه عبارتنداز:  ERS6a و ERS6b

افرادی که این جلسه را پیش می برند: مشاور که می تواند پزشک یا روانشناس دوره دیده باشد.

بعد از مقدمه و معرفی ….

تصویر فرم جلسه هفتم ماتریکس مرکز درمان سوء مصرف مواد آیندهبسیاری از بیماران مخصوصا در اوایل درمان در موقعیت هایی قرار می گیرند که اگر نحوه برخورد با چنین موقعیت هایی را ندانند در حقیقت خود را در معرض برانگیزان های بسیار قوی قرار می دهند و به این صورت احتمال عودشان بسیار زیاد خواهد بود.

یکی از این موقعیت ها، دوستان مصرف کننده ای هستند که ممکن است بیمار بخواهد با آنها ارتباط داشته باشد.

اطرافیان بیمار دوستان وی را که مصرف کننده هستند افرادی بی قید و بند می دانند که جز زیان زدن به خود و جامعه خاصیت دیگری ندارند. ( دوستان نا باب) به همین دلیل فکر می کنند بیمار با قطع رابطه با این دوستان در حقیقت از شر یک سری افراد فرصت طلب دوست نما خلاص می شود و این موضوع حتما باعث خوشحالی بیمار خواهد شد!

ولی از دیدگاه یک مشاور اوضاع به گونه ای دیگر است!

مشاور بدون هیچ گونه قضاوتی در مورد خوب یا بد بودن دوستان مصرف کننده به این نکته واقف است که با قطع ارتباط با دوستان و محیط مصرف بیمار تنها می ماند و این موضوع ممکن است برای بیمار بسیار غم انگیز باشد. در عین حال ارتباط با دوستان مصرف کننده و محیط مصرف بزودی بیمار را به سمت مصرف مواد بر می گرداند! پس چه کار می توان کرد؟![auth level=”2″ text=”برای ادامه مطلب و دانلود پیوست ها کلیک کنید”]

معمولا با مطرح کردن موضوع بیماران در حین مشاوره به غم انگیز بودن این قضیه اشاره می کنند و برخی نیز خدا را شکر می کنند که دیگر قصد ندارند با چنین دوستانی باشند! در هر دو گروه لازم است مشاور به غم انگیز بودن تنهایی اشاره کند و مشاوره را به سمتی هدایت کند که بیمار راه حل های حل مشکل را پیشنهاد نماید. و بعد با کمک فرم ERS6a بیمار را با راه حل های بیشتری آشنا نماید.

با توجه به اینکه در آینده در مبحث پیشگیری از عود به تمامی موضوعات اشاره شده در این جلسه و همچنین الکل (ERS6b)بصورت مفصل اشاره خواهیم کرد. آشنا کردن بیمار با کلیات مطلب کفایت می کند و لازم نیست درباره همه موضوعات به جزء صحبت شود زیرا جلسه بسیار خسته کننده خواهد شد. عصبانیت و تحریک پذیری، وجود مواد در خانه، خستگی و تنهایی و موقعیت های ویژه ماننده پارتی و مهمانی از موارد دیگری هستند که بیمار در این جلسه با نحوه برخورد با آنها آشنا می شود.

با توجه به اینکه ممکن است بیمار کاهش تمرکز داشته باشد در صورتیکه احساس می کنیم جلسه خسته کننده است می توانیم مابقی مطالب را به جلسه یا جلسات دیگر واگذار کنیم.

در فرم ERS6b درگیری های مربوط به الکل در حین بهبودی بررسی شده است. ( همچنانکه گفتیم در مورد الکل در قسمت پیشگیری از عود بصورت مفصل صحبت خواهیم کرد) بسیاری از بیماران در دوره اعتیاد به شیشه الکل هم مصرف کرده اند و ممکن است تصور نکنند برای قطع مصرف شیشه لازم است مصرف الکل را نیز قطع  کنند.

با توجه به اینکه مصرف الکل می تواند وسوسه مصرف مواد را در دوره بهبودی کم کند ممکن است بیماران تصور کنند این موضوع به آنها کمک می کند از پس وسوسه های یشان بربیایند! ولی آیا اینگونه است یا خیر؟!

اگر بیماران در حال بهبود زیادی در کلینیک خود داشته باشید که هر کدام در یک مرحله از درمان باشند. (مثلا چند نفر در ماه عسل و چند نفر در مرحله دیوار و چند نفر بعد از آن) ممکن است یکی از بیمارانی که در مرحله دیوار قرار دارد بلغزد و الکل یا مواد مخدر مصرف کند. آنگاه خواهید دید که تمامی علایم فاز دیوار بیمار از بین رفته و بیمار مانند زمانی که در ماه عسل بود بسیار سرحال می شود!

این موضوع نباید باعث تعجب مشاور و یا به اشتباه افتادن وی گردد. مصرف الکل یا مواد مخدر در فاز دیوار بصورت موقت می تواند تمامی علایم را از بین ببرد و این در حقیقت به معنای آنست که بهبودی مغز بیمار متوقف شده است و با توقف بهبودی، علایم ناخوشایند بیمار هم فروکش کرده است! ( عنوان کردن این موضوع برای بیمار در چنین شرایطی می تواند پاسخ خوبی به پرسش های وی باشد )

چنین بیماری اگر مصرف الکل یا موادش را قطع کند و دیگر ادامه ندهد به تدریج علایم فاز دیوار را پیدا می کند طوری که تصور می شود مصرف الکل باعث شده است که بیمار از یک مرحله بهبودی به یک مرحله پایین تر وارد شود!

تمام مواردی که عنوان شد تفسیر ساده ای از تأثیر الکل بر روند بهبودی است که ما می توانیم با همین ادبیات برای بیماران توضیح دهیم ولی مواردی که لازم است مشاور از آن آگاه باشد مکانیسم اصلی تأثیر الکل بر رفتار یا فعالیت های مغز است که در اینجا بصورت خلاصه و در آینده در مبحثی جداگانه در مورد آن صحبت خواهیم کرد.

چیزی که مشاور لازم است در مورد تأثیر الکل بر مغز و در نهایت در رفتار بداند اینست که :

بطور خلاصه فعالیت های مغزی که منجر به رفتارهای ما می شوند توسط دو گروه عمده از نوروترنسمیتر ها ( ترکیبات شیمیایی که در سیستم عصبی باعث انتقال پیام از یک عصب به عصب دیگر می شوند ) کنترل می شوند: یک گروه اثر تحریکی (Excitatory) بر رفتار دارند؛ یعنی باعث بروز یک رفتار خاص می شوند و گروه دیگر از بروز همان رفتار جلوگیری می کنند یا اثر بازدارندگی (Inhibitory) دارند.

اگر دروغگویی را به عنوان یک رفتار درنظر بگیریم، یک سری نوروترنسمیتر  Excitatory باعث می شوند دروغگویی در فرد بروز کند. و همزمان یک سری نوروترنسمیتر Inhibitory مانع از این می شوند که فرد دروغ بگوید!

تصور کنید اگر ما دروغ گفتن را یاد نمی گرفتیم همه راست می گفتند و ممکن بود زندگی به صورت امروزی امکانپذیر نباشد! باید این واقعیت را بپذیریم که ما در هر زمان قدرت تحمل بسیاری از واقعیت ها را نداریم و از این جهت در طول زندگی یاد می گیریم که بسیاری از واقعیت ها را نگوییم یا به اصطلاح دروغ بگوییم! ( اين موضوع دروغگويي را توجيه نمي كند )

در حالت طبیعی یک توازن منطقی بین این دو گروه نوروترنسمیتر باعث می شوند ما بصورت نرمال رفتار کنیم. مصرف الکل در کوتاه مدت باعث افزایش فعالیت نروترنسمیتر های Inhibitory یا کاهش فعالیت نروترنسمترهای Excitatory یا هر دو مورد با هم می شود. با توجه به مثال بالا اگر فردی الکل مصرف کند دروغگوتر می شود یا راستگوتر؟

اگر می خواهید مکانیسم اثر الکل بر روی مغز برای همیشه در خاطرتان بماند، مثل “مستی و راستی” را که در ادبیات فارسی به آن اشاره شده است بخاطر بیاورید.

این موضوع را نیز می توان در برخی فرهنگ ها جستجو کرد که قبل از خواستگاری از دختر یک خانواده، پدر دختر با داماد آینده قرار می گذارند و در حین خوردن الکل با هم صحبت می کنند زیرا با مصرف الکل نوروترنسمیتر های بازدارنده دروغگویی فعال می شوند و داماد بیچاره کمتر دروغ خواهد گفت! ( هیچکدام از مثال های عنوان شده مصرف الکل را توجیه نمی کند و قصد نویسنده از آوردن مثال ها کمک به تفهیم مطلب است)

از تمام مواردی که در مورد مکانیسم اثر الکل بر مغز و در نتیجه رفتار گفتیم می خواهیم به این نتیجه برسیم که: بیمار ما در طول بهبودی رفتار هایی را یاد می گیرد که به او کمک می کنند از برانگیزان ها دور بماند یا افکار خود را قبل از تبدیل شدن به وسوسه متوقف کند. اگر بپذیریم هر کدام از این رفتارهای جدید توسط دو گروه نوروترنسمیتر تحریکی و بازدارنده کنترل می شوند در صورتیکه بیمار در حین بهبودی الکل مصرف کند کاملا روشن است که چه اتفاقی برایش می افتد!

در چنین مواقعی مهارت های بیمار (که تحت عنوان رفتارهای جدید از آنها نام برده شد) کمتر بروز می کنند و اگر بیمار در معرض یک برانگیزان ساده قرار گیرد خطر عودش بسیار بالا خواهد بود!  پس وقتی می شنویم مصرف الکل امکان برگشت به سمت مواد را هشت برابر می کند نباید تعجب کنیم. ( همچنانکه گفتیم در آینده بصورت جداگانه به مکانیسم اثر الکل بر مغز و رفتار بصورت علمی و تخصصی اشاره خواهیم کرد)

در پایان جلسه بیمار را از نظر انجام تکلیف جلسه قبل، برنامه ریزی و تیک زدن فرم پیشرفت ارزیابی می کنیم. ( این موارد در پایان تمامی جلسات ارزیابی می شوند)

برای دانلود فرم های ERS6A و ERS6B اینجا را کلیک کنید.[/auth]

درباره‌ی دکتر سعید کفراشی

پزشک درمانگر اعتیاد و مسئول فنی مرکز درمان سوء مصرف مواد آینده

همچنین ببینید

5 مرحله تغییر رفتار

۵ مرحله رهایی از اعتیاد با تغییر رفتار

۵ مرحله رهایی از اعتیاد ( تغییر رفتار ) با تغییر رفتار فرد معتاد، میتوان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

19 + سه =