خانه / آموزش درمانگران / آموزش قدم به قدم درمان اعتیاد به شیشه به روش ماتریکس – جلسه نهم

آموزش قدم به قدم درمان اعتیاد به شیشه به روش ماتریکس – جلسه نهم

آموزش قدم به قدم درمان شیشه به روش  ماتریکس – جلسه نهم ماتريكس (جلسه هشتم و آخرين جلسه مهارت هاي اوليه بهبود )

دکتر سعید کفراشی

نويسنده: دكتر سعيد كفراشي


جلسه نهم ماتریکس :

موضوع جلسه: آشنایی با برنامه های 12 قدم و گفتار دوازده قدم

در این جلسه مشاور می خواهد بیمار را با برنامه های دوازده قدم که در ایران بیشتر به نام معتادان گمنام یا ان ای (NA) شناخته می شوند آشنا کند. تا بیمار در صورت تمایل بتواند با استفاده از این برنامه ها بهبودی خود را بهتر پیش ببرد.

یادآوری: شرکت در جلسات دوازده قدم در برنامه های ماتریکس به عنوان قسمتی از درمان معرفی شده است که بدون آن درمان ممکن است کاملا موقت باشد. ولی در ایران می بینیم که کمتر کسی در حین درمان ماتریکس تمایل به شرکت در جلسات دوازده قدم دارد. این موضوع باعث شده است که بیماران را با برنامه های دوازده قدم آشنا کنیم و توصیه به شرکت در آنها داشته باشیم ولی ادامه درمان را حتما منوط بر شرکت آنها در برنامه های دوازده قدم قرار ندهیم. پس قرار است بیماران را با این برنامه ها آشنا کنیم و شرکت کردن در این برنامه ها را به خود بیمار واگذار کنیم. اینکه چرا بیماران ما تمایل زیادی به شرکت در جلسات دوازده قدم یا همان معتادان گمنام ندارند می تواند دلایل زیادی داشته باشد که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد

فرم های مورد استفاده در این جلسه عبارتنداز:   ERS4A و ERS4B و ERS8

افرادی که این جلسه را پیش می برند: مشاور که می تواند پزشک یا روانشناس دوره دیده باشد.

 بعد از مقدمه و معرفی ….

برنامه دوازده قدم چیست؟

با شنیدن نام دوازده قدم در ایران، نام انجمن معتادان گمنام (Narcotic Anonymous یا NA) در ذهن بسیاری افراد تداعی می شود. در حالیکه در خارج از ایران ممکن است اولین نامی که تداعی می شود نام الکلی های گمنام(Alcoholics Anonymous یا AA) باشد.

گروه هایی که معمولا در پارک ها جلساتی تشکیل می دهند و به معتادان در حال ترک کمک می کنند تا با استفاده از برنامه های غیر دارویی، مصرف مواد را قطع کنند و زندگیشان را بدون مصرف مواد ادامه دهند.

متأسفانه در حال حاضر نام گروه معتادان گمنام با واژه ای به نام کمپ گره خورده است و این موضوع باعث شده است بسیاری از بیماران که تجربه اقامت در چنین کمپ هایی را دارند، به شدت از واژه انجمن معتادان گمنام یا ان ای گریزان باشند و هر وقت صحبت از برنامه های دوازده قدم به میان می آید آن را به شدت رد می کنند چون کمپ و برنامه های دوازده قدم انجمن معتادان گمنام را مساوی هم می دانند!

نکته ای که لازم است در همین ابتدا به آن اشاره کنم اینست که: در برنامه های دوازده قدم موضوعی به نام کمپ وجود ندارد و اگر در حال حاضر چنین تصوری به وجود آمده است، در حقیقت یک سوء تفاهم بسیار شدید است و علت آن می تواند این باشد که دست اندرکاران بسیاری از این کمپ ها افرادی هستند که با استفاده از برنامه های دوازده قدم توانسته اند از اعتیاد دور بمانند.( یا اینکه ادعا می کنند که وابسته به انجمن معتادان گمنام هستند! )

اگر مشاور چنین نکته ای را برای بیمار روشن نکند ممکن است این جلسه به خوبی پیش نرود. بسیاری از بیماران وقتی به این موضوع پی می برند که کمپ مساوی ان ای یا برنامه های دوازده قدم نیست برای آشنایی بیشتر بااین برنامه ها انگیزه بهتری پیدا می کنند.

موضوع آشنایی با برنامه های دوازده قدم در مبحث پیشگیری از عود نیز بار دیگر مطرح خواهد شد و در آنجا در گروه بیماران ، مشاور فرصت بیشتری برای بازکردن مطلب خواهد داشت پس در این جلسه سعی می کنیم بیمار با کلیات و نکات کلیدی برنامه های دوازده قدم آشنا شود و ادامه موضوع را به جلسات پیشگیری از عود موکول می کنیم.

با توجه به اینکه چنین جلسه ای پتانسیل زیادی برای ایجاد مقاومت در بیمار دارد لازم است مشاور با مشکلاتی که معمولا بیماران ما با چنین برنامه هایی دارند از قبل آشنایی داشته باشد تا بتواند در طول جلسه از ایجاد مقاومت در بیمار جلوگیری کند. پس در ادامه مطلب، نویسنده مواردی را که ممکن است از دلایل عدم تمایل بیماران برای شرکت در برنامه های دوازده قدم باشد بصورت رنگي بعد از هر موضوع مشخص می کند که امیدوارم مورد استفاده مشاوران قرار گیرد.

و اما دوازده قدم از اینجا شروع شد که:
یک فرد معتاد به الکل که نتوانسته بود باروش های دارویی و روانشناختی زمان خودش ( 1930) مشکل اعتیادش را برطرف کند شاید عصر یک روز تابستان تصمیم گرفت به منزل یکی از دوستانش که او نیز الکلی بود و به تازگی به محله ایشان نقل مکان کرده بود برود و به او سری بزند!

برای اینکه موضوع بهتر جا بیافتد لازم است بدانید اعتیاد به الکل یکی از سنگین ترین اعتیاد ها محسوب می شود بطوریکه مثلا بیمار نصف یک بطری الکل را سر می کشد تا بتواند به مغازه سر کوچه برود و همچنانکه بطری را همراه خود دارد نگران اینست که آیا خواهد توانست با استفاده از نصف دیگر آن به خانه برگردد!؟

و اما بر می گردیم به داستان دوازده قدم…
دو دوست الکلی وقتی همدیگر را دیدند نشستند و شروع به صحبت کردند. از خاطرات گذشته گفتند و خیلی مسایل دیگر… بعد از چند ساعت صحبت کردن متوجه شدند چند ساعتی است که الکل مصرف نکرده اند! در حالیکه اگر همدیگر را ندیده بودند در همان چند ساعت مجبور بودند که الکل زیادی مصرف کنند!

این موضوع باعث شد که به این فکر بیافتند که بیشتر همدیگر را ببینند و راجع به مشکلاتشان صحبت کنند و این رفت و آمد و صحبت کردن ها تا جایی پیش رفت که دیگر الکل مصرف نمی کردند! این دو نفر تجربیات خود را که موجب شده بود از اعتیاد به الکل دور بمانند در دوازده اصل خلاصه کردند تا معتادان دیگر بتوانند با استفاده از این اصول یا همان قدم ها مشکل اعتیاد خود را حل کنند و در دهه 1930  انجمن الکلی های گمنام (Alcoholics Anonymous یا AA) را تشکیل دادند.

آنها AA را تشکیل دادند تا این اصول را به معتادان الکل بشناسانند. بعدها معتادان به مواد دیگر متوجه شدند مفاهیم بکار برده شده در AA در مورد اعتیاد به مواد محرک و دیگر وابستگی های دارویی  و حتی رفتارهای وسواسی مانند قمار و پرخوری هم مؤثر است و  گروه های دیگری مانند  شیشه ای های گمنام، معتادان گمنام (Narcotic Anonymous یا NA) و کوکائینی های گمنام شکل گرفت که از همان مفاهیم برای غلبه بر اعتیادشان بهره گرفتند.ثقس

افرادی که به مواد یا الکل وابسته بودند به این نکته پی بردند که افراد وابسته دیگر می توانند کمک و حمایت زیادی برای آنها فراهم کنند. به همین دلیل این گروه ها، به گروه های همیاری معروف شدند که شرکت کنندگان از طریق به اشتراک گذاشتن دانسته هایشان، نگرانی و حمایتشان را نسب به همدیگر نشان می دهند.

در ادامه مطالب فرم های ERS4  و ERS8 را که قرار است با بیمار کار کنیم آورده ایم تا بهتر بتوانیم به نکات ضروری در حین مشاوره اشاره کنیم و این جلسه را بصورت کامل بدون محدودیت بازدید در سایت آینده قرار داده ایم تا افرادی  که بصورت موفق قدم های دوازده گانه را کار کرده اند نیز بتوانند با نظرات خود به روشن شدن مطلب برای بیماران ما کمک کنند.

آیا من نیازمند شرکت در جلسات دوازده قدم هستم؟

اگر برنامه درمانی که در حال حاضر برای شما اجرا می شود برایتان مؤثر واقع شده است، بسیار لازم است که شبکه حمایتی برای بهبود شما ایجاد شود. شرکت در جلسات درمانی بدون شرکت در جلسات دوازده قدم ممکن است تنها اثر موقت در بهبودی شما داشته باشد. بدون برنامه های خودیاری خیلی بعید به نظر می رسد که شما بصورت موفقیت آمیزی بهبود یابید. شرکت کنندگان در این برنامه های درمانی ( ماتریکس ) باید هفته ای سه بار در جلسات دوازده قدم شرکت کنند.

بسیاری از افراد که بصورت موفق پاک مانده اند 90 جلسه در 90 روز در قدم های دوازده گانه شرکت کرده اند. هر چقدر شما بیشتر در جلسات درمانی و دوازده قدم شرکت کنید به همان اندازه شانس بهبودیتان بیشتر است.

ولی همچنانکه قبلا اشاره کردیم اکثریت قریب به اتفاق بیماران ماتریکس تمایلی به شرکت در چنین جلساتی ندارند و علی رغم این موضوع ما بهبودی های چشم گیری در بیماران مشاهده می کنیم.

 اگرچه لزوم شرکت در جلسات دوازده قدم در برنامه درمانی ماتریکس تقریبا حذف شده است ولی می توانیم به بیماران توصیه کنیم حداقل یک بار به عنوان یک عضو آزاد در جلسات شرکت کنند و تجربه خود را در گروه بیان نمایند و ادامه شرکت در جلسات را به تمایل و تصمیم خودشان واگذار کنیم و اصراری در این مورد نداشته باشیم.

در مرکز درمان سوء مصرف مواد آینده جلساتی تحت عنوان پیشگیری از عود یا RP از بدو تأسیس بصورت مداوم برگزار می شود که در آن مباحث پیشگیری از عود کتاب ماتریکس آموزش داده می شود. بسیاری از بیماران تمایل دارند در چنین جلسه ای شرکت کنند. و شاید یکی از دلایل بهبودی بیماران ما علی رغم شرکت  در جلسات دوازده قدم این موضوع باشد!

آیا همه جلسه هایی که برگزار می شود مشابه هستند و تفاوتی با هم ندارند؟

نه، جلسه های مختلفی وجود دارند:

جلسات سخنرانی: در جلسات سخنرانی فرد در حال بهبودی داستان مصرف مواد یا الکل و بهبودی خودش را برای دیگران تعریف می کند. بیماران با یاد آوری زندگی تلخ گذشته از ایجاد فکر مصرف در ذهنشان جلوگیری می کنند.

جلسات موضوعی: در جلسات موضوعی در یک مورد خاص بحث می شود مانند: همیاری، اعتماد، پذیرش، یا صبر. هر کسی در این جلسات شانس صحبت کردن دارد ولی برای هیچکسی صحبت کردن اجباری نیست.

جلسات قدم: جلسات قدم جلسه های ویژه ای هستند که در آن دوازده قدم یا دوازده سنت مورد بحث قرار می گیرد.

جلسات مطالعه کتاب: جلسات مطالعه کتاب، بر روی خواندن یک فصل از کتاب اصلی گروه دوازده قدم تمرکز دارد. ( برای AA این کتاب، کتاب بزرگ است؛ برای NA این کتاب، کتاب پایه است.) جلسات مطالعه کتاب اغلب بر تجربه بعضی افراد یا موضوعی مرتبط با بهبودی تمرکز می کند.

لازم است مشاور با کتاب پایه انجمن معتادان گمنام آشنا باشد. یا حداقل توصیه کند که بیماران ماتریکس آنرا تهیه کنند. و آنرا مطالعه نمایند.

بسته به جایی که شما زندگی می کنید، ممکن است جلسه هایی به زبان خاص، جلسه هایی مخصوص جنس خاص، جلسه های باز، جلسه هایی براساس گرایش های جنسی شرکت کنندگان، و جلسه هایی برای افرادی که مشکلات ذهنی دارند ( Dual Recovery Anonymous meetings  “double trouble” )، وجود دارند.

شاید این موضوع یکی از مهمترین مواردی است که در برگزاری جلسات در ایران نادیده گرفته می شود. اینکه از هر قشر و از هر صنف و با هر میزان از تحصیلات و تخریب عده ای در کنار هم در محلی مانند پارک جمع می شوند که با توجه به محل جلسه و وجود دوربین های موبایل و … امکان گمنام ماندن افراد هم بسیار بعید می نماید، یکی از مشکلاتی است که باعث می شود بیشتر افرادی از برنامه های دوازده قدم سود ببرند که به نظر قشری هستند که به مرحله ای رسیده اند که چیز زیادی برای از دست دادن ندارند! ( مثلا معتادان خیابانی  و … ) و گمنام ماندن یا نماندنشان تأثیر زیادی به حال زندگی آینده اشان نخواهد داشت.

ولی بسیاری از بیماران که در مراکز درمان تحت درمان قرار دادند هنوز از نظر اقتصادی و اجتماعی فعال هستند و در صورتیکه به هر دلیل گمنامیشان حفظ نشود و یا خطر حفظ نشدن آن در بین باشد حاضر به شرکت کردن در چنین جلساتی نیستند.

اگر می شد که تفکیک بیشتری در جلسات صورت بگیرد، شاید عده بیشتری از بیماران معتاد می توانستند از برنامه دوازده قدم سود ببرند! مثلا جلساتی برای پزشکان معتاد، مهندسان معتاد و …. و در مکان هایی دور از دید عمومی هر چند با تعداد نفرات کم می تواند راهکار مناسبی برای برخوردار شدن چنین بیمارانی از برنامه های دوازده قدم باشد.

آیا برنامه های دوازده قدم مذهبی هستند؟

نه. هیچکدام از برنامه های دوازده قدم مذهبی نیستند، اما رشد معنوی به عنوان قسمتی از بهبودی در نظر گرفته می شود. گرایشهای روحانی و معنوی کاملا شخصی هستند. هر کس برای خودش تصمیم می گیرد که قدرت برتر چه معنایی می دهد. اما هر دو گروه مذهبی و غیر مذهبی می توانند حمایت های خوبی از برنامه های دوازده قدم دریافت کنند.

چگونه می توانم یک جلسه را پیدا کنم؟

شما می توانید به کتابچه راهنما برای الکلی های گمنام، کوکائینی های گمنام یا معتادان گمنام مراجعه کنید یا به روابط عمومی آنها تلفن کنید. 

راهنماها

هفته ها و ماههای اول بهبودی ناامید کننده است. بسیاری از مسایل اتفاق می افتد که گیج کننده و ترسناک هستند. در این مدت زمان سخت بسیاری اوقات شخص در حال بهبودی نیاز دارد با کسی درباره مشکلات و ترس هایش صحبت کند. یک راهنما در چنین شرایطی فرد تازه وارد را راهنمایی می کند.

راهنماها چکار می کنند؟

راهنماها فرد تازه وارد را با جواب دادن به سئوالاتش و توضیح فرآیند بهبود دوازده قدم کمک می کنند.

راهنماها پذیرفته اند که به مشکلات و ناامیدی های افراد تازه وارد توجه و دقت کنند و آگاهی ها و راه حل هایشان را با آنها مشارکت کنند.

راهنما کمک می کند تا رهجو مشکلاتش را بشناسد. کمک در جهت مشخص کردن مشکلات رهجو ناشی از تجربیات شخصی راهنماست که با پاک ماندن به مدت طولانی آنرا کسب کرده است.

راهنما فردی است که می توان به راحتی احساس گناه و رازهای مرتبط با اعتیاد را با وی در میان گذاشت. راهنما پذیرفته است که این رازها را محرمانه نگاه دارد و گمنامی تازه وارد را حفظ کند.

زمانیکه رهجو در حال خروج از مسیر بهبودی است راهنما به او هشدار می دهد. راهنما معمولا اولین کسی است که متوجه می شود رهجو لغزیده یا عود کرده است. بنابراین راهنما اغلب رهجو را به سمتی می کشاند که بیشتر در جلسات شرکت کند و برای حل مشکلاتش کمک بخواهد.

راهنما به رهجو کمک می کند تا 12 قدم را کار کند.

کار راهنماها معادل همان کاری است که دستیاران ما در ماتریکس انجام می دهند یعنی بعد از اینکه دوره بهبودی شش ماهه شخص تمام شد لازم است بیمار به عنوان دستیار مشاور در گروهها شرکت کند و علاوه بر تداوم بهبودی خود ، به بیماران دیگر در حل مشکلاتشان کمک نماید.

لازم است یادآوری کنیم که فرد تازه وارد تنها برای امروز به راهنمایش اعتماد می کند زیر همواره خطر عود راهنما وجود دارد که در این صورت فرد عود کننده دیگر راهنما نخواهد بود.

این مورد که “ اگر راهنما بلغزد ” همواره پرسشی است که در ذهن بیماران جریان دارد و ممکن است از مشاور خود در این مورد بپرسند.

تصور کنید یک معتاد خیابانی که در خرابه های اطراف فرودگاه می خوابد و تنها مشکل او اینست که صدای هواپیماها مانع از خواب راحتش می شوند بخواهد به راحتی احساس گناه و رازهای مرتبط با اعتیادش را با راهنمایش در میان بگذارد. شاید این کاملا منطقی است که چنین فردی با اقرار به احساس ها و رازهای مرتبط با اعتیادش دریچه ای برای خروج احساس های ناخوشایند در ذهنش باز کند! و از این موضوع به نفع درمانش استفاده نماید.

ولی در مورد بیماری که صاحب یک کارخانه است و ارتباطات وسیع اقتصادی و اجتماعی دارد چطور؟ آیا چنین فردی می تواند به راحتی به رازهای مرتبط با اعتیادش در حضور یک راهنما اشاره کند؟  سوء استفاده از رازهای بیماران یکی دیگر از مواردی هست که ممکن است اتفاق افتاده و دلیلی برای مخالفت بیماران برای شرکت در چنین جلساتی  باشد.

اگر همچنان که گفته شد جلسات بر اساس گرایش ها و مشترکات  بیماران تفکیک شود چنین مشکلاتی نیز کمتر پیش خواهد آمد و عده زیادتری از بیماران معتاد می توانند از چنین برنامه هایی سود ببرند.

این مورد و بسیاری از موارد دیگر نشان می دهند که برنامه های دوازده قدم حتی اگر به بهترین نحو ممکن اجرا شوند نخواهند توانست برای تمامی بیماران معتاد به عنوان یک راه حل قطعی توصیه شوند ولی خوشبختانه گفتاری در این برنامه ها وجود دارد که می تواند مورد استفاده تمامی بیماران و حتی افراد غیر معتاد قرار گیرد. که در ادامه به این گفتار اشاره خواهد شد.

پس اگرچه ممکن است برنامه های دوازده قدم برای گروه خاصی مؤثر واقع شوند ( گروهی که نتوانسته اند با استفاده از روشهای روانشناختی یا پزشکی از اعتیاد دور بمانند ) ولی تمامی بیماران معتاد یا انسان های غیر معتاد می توانند برای بهبودی زندگی شان از گفتار و برنامه های آن استفاده نمایند.

چگونه می توانم یک راهنما انتخاب کنم؟

این کار بسیار ساده است. فرد تازه وارد به سادگی از یکی درخواست می کند تا راهنمای او شود. ولی شما نیازمند این هستید درباره اینکه چه کسی قرار است راهنمای شما شود به دقت فکر کنید.

خیلی افراد راهنمایی را انتخاب می کنند که به نظر می رسد سالم  و مسئولانه زندگی می کند یا همانگونه زندگی می کند که رهجو می خواهد در مسیر بهبودی به آن برسد.

چند نکته جهت انتخاب راهنما:

راهنما باید چندین سال پاکی از تمامی مواد روانگردان داشته باشد.

راهنما باید شیوه زندگی سالمی داشته باشد و در گیر مشکلات بزرگ و اعتیاد نباشد.

راهنما باید علاوه بر اینکه بصورت منظم و فعال در جلسات 12 قدم شرکت می کند، بصورت فعال قدم های دوازده گانه را کار کند.

راهنما باید کسی باشد که شما بتوانید با او گفتگو کنید. راهنمای شما ممکن است نتواند همیشه  در این خصوص در کنار شما باشد اما لازم است شما به راهنمایتان احترام بگذارید.

راهنما نباید شخصی باشد که شما به نیت رابطه عاطفی یا عاشقانه به او علاقه مند باشید.

جایگزین های برنامه های دوازده قدم

جایگزین هایی برای گروه های 12 قدم وجود دارد. بسیاری از اینها بر اساس مفهوم قدرت برتر بنا نشده اند. اگرچه فلسفه این گروهها متفاوت است ولی تقریبا همه آنها کمک جمعی جهت افزایش مسئولیت فردی، قدرت و اراده فردی براساس شبکه اجتماعی پاکان را پیشنهاد می کنند.

دعای آرامش

خداوندا، آرامشی عطا فرما تا بپذیرم آنچه را که نمی توانم تغییر دهم، شهامتی که تغییر دهم آنجه را که می توانم

 و دانشی که تفاوت این دو را بدانم.

 

بسیاری از افراد چنین دعایی را شنیده اند یا آنرا از حفظ هستند ولی اکثریت این افراد معنی واقعی این دعا را نمی توانند توضیح دهند! شما نیز یکبار این دعا را بخوانید و سعی کنید آنرا تحلیل کنید! تعجب نکنید! شاید شما هم که برای چندمین بار چنین دعایی را شنیده اید نتوانید آنرا تفسیر کنید و کاربرد آنرا در مسایل و مشکلات روزانه مشخص نمایید.

امیدوارم تفسیر ساده ای که نویسنده از دعای آرامش می کند بتواند به روشن شدن معنای اصلی دعا کمک کند:

واقعیت 1: ما نمی توانیم با اعتیاد مبارزه کنیم چون اعتیاد از ما قوی تر است و هرچقدر با آن مبارزه کنیم قوی تر می شود.

واقعیت 2: ما می توانیم از اعتیاد دور بمانیم.

بسیاری از ما ممکن است نتوانیم واقعیت 1 را بپذیریم! اینکه بپذیریم ما در مقابل اعتیاد عاجز هستیم و اعتیاد از ما قوی تر است و نمی توانیم با آن مبارزه کنیم ممکن است بسیار ناامید کننده باشد و ما را به هم بریزد! ولی این واقعیتی است که نمی توان آنرا نادیده گرفت!

ممکن است احساس کنیم که با پذیرش این واقعیت، اراده خود را نادیده گرفته ایم و خلیفه خدا  بودن انسان بر روی زمین را فراموش کرده ایم! دقیقا به همین خاطر است که برای پذیرفتن چنین چیزی که نمی توانیم آنرا تغییر دهیم از خدا طلب آرامش می کنیم که به ما آرامش دهد تا بتوانیم در کمال آرامش بپذیریم اینکه ما نمی توانیم بعضی چیزها را تغییر دهیم به معنای ضعف ما نیست بلکه به معنای آنست که ما محدودیت هایی داریم. فقط همین!

پس به نظر می رسد پذیرش چیزهایی که نمی توانیم تغییر دهیم برای ما بسیار سخت و ناگوار است چون شما هم با نویسنده موافق هستید که پذیرش واقعیت 2 به راحتی اتفاق می افتد و همه ما می توانیم بپذیریم که ما می توانیم از اعتیاد دور بمانیم.

حال تصور کنید خدا به ما آرامش داده و پذیرفته ایم که نمی توانیم با اعتیاد مبارزه کنیم ولی می توانیم از آن دور بمانیم. پس قدم بعدی اینست که از اعتیاد دور بمانیم پس چرا خیلی از افراد معتاد با دانستن این واقعیت هنوز هم نمی توانند از اعتیاد دور بمانند؟!

وقتی قرار است از اعتیاد دور بمانیم باید از تمامی شرایطی که منجر به ایجاد فکر و وسوسه مصرف مواد می شود دور بمانیم. از دوستان، محیط مصرف، و گاهی مواقع حتی لازم است کار خود را نیز برای دور ماندن از اعتیاد عوض کنیم. برای انجام چنین کاری شهامت لازم است که همه ما آنرا نداریم پس از خدا شهامتی می خواهیم که کارهایی را که برای دور ماندن از اعتیاد لازم است انجام دهیم.

و اما قسمت سوم دعا:

لازم است دانش و شناخت کافی داشته باشیم که با استفاده از آن بدانیم که چه چیزی را می توانیم تغییر دهیم و چه چیزی را نمی توانیم تغییر دهیم! چنین دانشی را از خدا درخواست می کنیم.

کسی که چنین دانشی ندارد به جای اینکه بپذیرد که نمی تواند با اعتیاد مبارزه کند ( واقعیت 1)  بلکه می تواند از آن دور بماند ( واقعیت 2) برعکس می پذیرد که تنها راه دور ماندن از اعتیاد مبارزه کردن با آنست!

 و این موضوع باعث می شود سالها وقت خود را به تغییر موضوعی اختصاص دهد که در اصل غیر قابل تغییر است و روز به روز خسته و ناامید تر شود!( افرادی که ادعا می کنند به قدری بهبود پیدا کرده اند که حتی اگر در اطرافشان کسی مواد مصرف کند هیچ مشکلی پیدا نخواهند کرد  و دایم به چنین محیط های ی رفت و آمد می کنند، نمونه چنین افرادی هستند که با اعتیاد مبارزه می کنند. چنین افرادی به زودی به سمت مصرف مواد می روند. و در مقابل افرادی که از هرآنچه فکر و ذهن آنها را به مصرف مواد نزدیک می کند دور می مانند افرادی هستند که بصورت موفق سالها و حتی برای همیشه می توانند پاک بمانند )

پس دانشی از خدا می خواهیم که به ما کمک کند فرق چیزی را که می توانیم تغییر دهیم و چیزی را که نمی توانیم تغییر دهیم بدانیم و خود را درگیر موضوعی نکنیم که قادر به تغییر آن نیستیم بلکه وقت خود را به تغییر موضوعی اختصاص دهیم که توسط ما قابل تغییر است.

اگر با مثالی که آورده شده هنوز معنی دعا برایتان گنگ و نامفهوم است حق دارید. پس می تواند بار دیگر مثال را مرور کنید و با مثال هایی بهتر این دعا را بخاطر بسپارید.

قدم های دوازده گانه معتادان گمنام

1- ما اقرار کردیم که در برابر اعتیادمان عاجز بودیم و زندگی مان غیر قابل اداره شده بود.

2- ما به این باور رسیدیم که یک نیروی برتر می تواند سلامت عقل را به ما بازگرداند.

3- ما تصمیم گرفتیم که اراده و زندگی مان را به مراقبت خداوند، بدان گونه که او را درک می کردیم، بسپاریم.

4- ما یک ترازنامه اخلاقی بی باکانه و جستجوگرانه از خود تهیه کردیم.

5- ما چگونگی دقیق خطاهایمان را به خداوند، به خود و یک انسان دیگر اقرار کردیم.

6- ما آمادگی کامل پیدا کردیم که خداوند کلیه نواقص شخصیتی ما را برطرف کند.

7- ما با فروتنی از او خواستیم کمبودهای اخلاقی مارا برطرف کند.

8- ما فهرستی از تمام کسانی که به آن ها صدمه زده بودیم تهیه کرده و خواستار جبران خسارت از تمام آنها شدیم.

9- ما بطور مستقیم در هرجا که امکان داشت، از این افراد جبران خسارت کردیم، مگر در مواردی که اجرای این امر به ایشان و یا دیگران لطمه بزند.

10- ما به تهیه ترازنامه شخصی خود ادامه دادیم و هرگاه در اشتباه بودیم سریعا به آن اقرار کردیم.

11- ما از راه دعا و مراقبه خواهان ارتقاء رابطه آگاهانه خود با خداوند، بدان گونه که اورا درک می کردیم شده و فقط جویای آگاهی از اراده او برای خود و قدرت اجرایش شدیم.

12- با بیداری روحانی حاصل از برداشتن این قدم ها، ما کوشیدیم این پیام را به معتادان برسانیم و این اصول را در تمام امور زندگی خود به اجرا در آوریم.

بحث در مورد هر کدام از قدم ها می تواند به قدری وقت گیر باشد که حتی لازم است برای هر قدم کتابی تهیه شود چنین کتاب هایی را می توانید از طریق انجمن معتادان گمنام تهیه نمایید. با توجه به اینکه تحلیل درست قدم ها نیازمند اینست که تحلیل کننده آنها را به خوبی کار کرده باشد امیدوارم افرادی که قدم ها را با موفقیت کار کرده اند با توضیحاتشان در قسمت نظرات بتوانند به روشن شدن منظور هر قدم برای خوانندگان مطلب کمک کنند.

نکته ای که اشاره به آن کاملا ضروری است اینست که: افرادی که با موفقیت قدم ها را کار می کنند در قدم آخر یعنی قدم دوازده پیغام بهبودی خود را به دیگر معتادان می رسانند. اگر به چنین افرادی برخورد کرده باشید بانویسنده موافق هستید که افرادی وارسته، صادق، با پذیرش بالا و بسیار فروتن هستند و رفتار و گفتارشان با هم تطابق دارد و  کاملا به دل می نشینند و پیغام بهبودی را به خوبی به گروه هدفشان می رسانند بدون اینکه منجر به آسیب جدید تری شوند.

اینها افرادی هستند که قبل از قدم آخر تمامی قدم ها را کار کرده اند و هنوز هم به کار کردن قدم ها می پردازند. این افراد برای رساندن پیغام بهبودی کاملا انگیزشی کار می کنند.

این موضوع را از این جهت گفتم که عده ای تازه وارد  نیز هستند که متأسفانه به خاطر جهل و تفهیم نادرست قدم های دوازده گانه جای قدم ها را عوض کرده اند و بسیار تمایل دارند بجای قدم اول، قدم آخر را در ابتدای کار اجرا کنند و همین باعث آسیب ها و زیان های جبران ناپذیری به دیگر بیماران تحت درمان به روشهای درمانی دیگر می شود.

پس اگر از کسی شنیدید که با صدای بلند و با تکبر داد می زند که من بچه انجمنی هستم و آمده ام پیغام بهبودی به بیماران بدهم بدانید چنین شخصی یا تحت تاثیر مصرف زیاد مواد است یا با قصد و غرض سعی در سوء استفاده از نام انجمن معتادان گمنام به نفع شخصی خود دارد.

گفتار دوازده قدم

بدون هیچ گونه شک و تردیدی در طول مشاوره از چنین گفتارهایی استفاده کنید. چنین گفتاری در بسیاری از موارد تنها راه حل بیماران برای دور ماندن از مصرف مواد هستند. و این موضوع همواره در مورد بیماران ما صدق می کند. لازم به یاد آوری است که تمامی گفتارهای دوازده قدم و همچنین قدم های دوازده گانه با برنامه ماتریکس در تطابق کامل هستند.

در برنامه الکلی های گمنام گفتارهای کوتاهی وجود دارد که به افراد در تلاش روز به روزشان برای صبور ماندن کمک می کند. این مفاهیم اغلب ابزارهای مفیدی هستند که می توان با استفاده از آنها یاد گرفت که چگونه صبور بمانیم.

فقط برای امروز: این یک مفهوم کلیدی برای پاک ماندن است. در مورد اینکه برای همیشه پاک بمانید وسواس نداشته باشید. تنها بر امروز تمرکز کنید.

دورش بزن:  گاهی افراد معتاد با درگیر کردن خود با مشکلاتی که نمی توانند آنها را حل کنند بهبودیشان را بخطر می اندازند. یافتن راهی که بتوان طوری از موضوع گذشت که شما بتوانید بر پاک ماندنتان تمرکز کنید مهارت بسیار مهمی است.

ساده بگیر: یاد گرفتن اینکه پاک بمانیم می تواند بسیار سخت، پیچیده و طاقت فرسا بنظر آید. در حقیقت چند مفهوم خیلی ساده درگیر این ماجرا هستند. این فرآیند را برای خودتان سخت نکنید: آنرا ساده و راحت بگیرید.

چیزی را که نیاز دارید بردارید و مابقی را رها کنید: همه قسمت های 12 قدم برای همه مفید نیست. این برنامه، برنامه کاملی نیست. اگر شما بر قسمت هایی از این برنامه تمرکز کرده اید که برایتان مفید است و مابقی قسمت ها برایتان دشوار به نظر می آید این برنامه برای شما مفید بوده است.

بدنت را بیاور ذهنت بدنبال آن می آید: مهمترین جنبه برنامه های 12 قدم شرکت در جلسات است. مدتی طول می کشد تا در این جلسات کاملا احساس راحتی کنید. سعی کنید درجلسات مختلف شرکت کنید، سعی کنید با افراد ملاقات کنید و مطالبی را که دراین زمینه وجود دارد مطالعه نمایید. فقط بروید و به رفتنتان ادامه دهید.

(HALT (Hungry, Angry, Lonely, Tired

کسانیکه در برنامه های 12 قدم شرکت می کنند با این کلمه اختصاری آشنا هستند. این کلمه به افرادی که در بهبودی هستند یادآوری می کند که آنها وقتی خیلی گرسنه، عصبانی، تنها، یا خسته باشند نسبت به بازگشت به سمت مواد بسیار آسیب پذیر هستند.

گرسنگی: وقتی کسی مواد مصرف می کند اغلب نیازهای تغذیه ای خود را درنظر نمی گیرد. کسانیکه در بهبودی هستند باید یاد بگیرند که خوردن غذا بصورت منظم اهمیت زیادی برایشان دارد. گرسنه ماندن می تواند باعث ایجاد تغییراتی در واکنش های شیمیایی بدن گردد که باعث شود افراد توانایی کمتری بر کنترل خودشان و اجتناب از وسوسه داشته باشند. اغلب مواقع شخص احساس اضطراب و آشفتگی می کند ولی آنرا به گرسنگی ارتباط نمی دهد. خوردن منظم غذا باعث پایداری عواطف و احساسات می شود.

عصبانیت: یکی از علت های اصلی عود و بازگشت به سمت مصرف مواد این وضعیت احساسی است. آموختن غلبه بر عصبانیت به شیوه ای سالم برای اکثر افراد بسیار سخت است. بدون فکر کردن به نتیجه کاری که در حین عصبانیت انجام می دهیم نمی توانیم برخورد درست و سالمی با عصبانیت داشته باشیم.

 همچنین درست نیست که عصبانیت خود را نگه داریم و تلاش کنیم برای اینکه وانمود کنیم عصبانی نیستیم. صحبت کردن درباره موقعیت هایی که باعث ایجاد عصبانیت می شوند و چگونگی کنترل عصبانیت قسمت مهمی از بهبودی محسوب می شود.

تنهایی: در اغلب موارد فرد به تنهایی فرآیند بهبودی را طی می کند. افراد بخاطر مصرف مواد ارتباطات اجتماعی را از دست می دهند. به عنوان قسمتی از بهبودی، وقتی فرد روند بهبودی را طی می کند مجبور است دوستانی را که هنوز مواد مصرف می کنند، رها کند. احساس تنهایی یک واقعیت بسیار دردناک است. و باعث می شود که افراد نسبت به عود و بازگشت به سمت مصرف مواد بسیار آسیب پذیر باشند.

خستگی: اختلالات خواب در اغلب موارد، بخشی از بهبودی اولیه است. افراد بصورت مکرر مجبور می شوند برای خوابیدن از داروهایی که قبلا استفاده می کردند استفاده کنند. خسته شدن اغلب یک عامل برانگیزان برای عود و بازگشت به سمت مصرف مواد محسوب می شود. احساس خستگی و بی رمقی و کاهش انرژی باعث آسیب پذیر شدن افراد و ناتوانی آنها در طی کردن راه سلامت می شود.

با این جلسه که آخرین جلسه مهارت های اولیه بهبود است دوره اول درمان بیماران ماتریکس به پایان می رسد. تا این زمان معمولا یک ماه یا کمی بیشتر از درمان بیماران گذشته است و لازم است برنامه ریزی مجدد ماه های آینده برای شرکت در جلسات پیشگیری از عود توسط روانشناس انجام شود.

اینکه دوره پیشگیری از عود که سه تا چهار ماه طول خواهد کشید چگونه برگزار می شود و چهارچوب برگزاری و موضوعات آن چگونه خواهد بود بزودی در مقاله ای جداگانه به طور کامل به آن اشاره می کنیم.

برای دانلود فرم های ERS4A و ERS4B  و ERS8 به ادامه مطلب مراجعه نمایید.

[auth level=”2″ text=””]برای دانلود فرم های ERS4A و ERS4B  و ERS8 اينجا را كليك كنيد.[/auth]

درباره‌ی دکتر سعید کفراشی

پزشک درمانگر اعتیاد و مسئول فنی مرکز درمان سوء مصرف مواد آینده

همچنین ببینید

5 مرحله تغییر رفتار

۵ مرحله رهایی از اعتیاد با تغییر رفتار

۵ مرحله رهایی از اعتیاد ( تغییر رفتار ) با تغییر رفتار فرد معتاد، میتوان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × 4 =