اگر قسمت اول درمان نگهدارنده با متادون را خوانده باشید حتما سئوالات زیادی در ذهن شما ایجاد شده است و مشتاق هستید بدانید درمان نگهدارنده با متادون چگونه می تواند راه حلی مطمئن برای درمان اعتیاد باشد.

ما بر اساس پروتکل درمانی، متادون را برای بیمار شروع می کنیم و به تدریج آنقدر مقدار آنرا بالا می بریم که متادون جای مواد را در بدن می گیرد و بیمار نیازی به استفاده از مواد مخدر نخواهد داشت. وقتی بیمار مصرف موادش را قطع کرد، هوس و وسوسه استفاده از مواد هم در او از بین رفت، رفتارهای پرخطرش کاهش پیدا کرد و کارکرد فردی و اجتماعیش هم بهبود پیدا کرد ما به هدف خود رسیده ایم!

درمان نگهدارنده با متادون به همین سادگی است! ولی جالب است بدانید اگر این درمان ساده بدون رعایت پروتکل درمانی و بدون نظارت یک تیم درمانی دوره دیده و مجرب انجام شود نه اینکه منجر به کاهش آسیب و درمان اعتیاد نمی شود بلکه منجر به سوء مصرف متادون در کنار سایر مواد مخدر می گردد!

و اما چگونه درمان نگهدارنده با متادون منجر به درمان اعتیاد می شود؟

بر اساس پروتکل درمانی بیمار موظف است حداقل تا دو ماه روزانه به کلینیک مراجعه کرده و متادون را تحت نظارت تیم درمانی مصرف کند.

در طول این مدت از بیمار تست گرفته می شود. اگر به مدت هشت هفته پی در پی تست های اعتیاد بیمار منفی بود متادون بصورت یک روز درمیان در اختیار بیمار قرار داده می شود تا آنرا به منزل ببرد و استفاده کند. این روند ادامه می یابد و در صورتیکه بیمار همکاری خوبی با تیم درمانگر داشته باشد و علایم بهبود را نشان دهد مراجعه او به کلینیک به هفته ای یک روز کاهش می یابد. به این صورت که بیمار هفته ای یک روز به کلینیک مراجعه می کند و متادون همان روز را در کلینیک مصرف می کند و متادون روزهای دیگر هفته به بیمار تحویل داده می شود که روزانه در منزل آنرا استفاده نماید.

مراجعه روزانه و منظم بیمار به کلینیک نظمی را که سالها بود از زندگی بیمار رخت بربسته بود به زندگی او بر می گرداند و چون بیمار موظف است برنامه خود را با برنامه درمانی تنظیم کند مجبور است برای انجام کارهایش برنامه ریزی کند.

علاوه بر این بیماری که برای تهیه، حمل، نگهداری و مصرف موادش هر روز با محیط های خلاف و افراد خلافکار برخورد می کرد اینبار روزانه با یک پزشک یا روانشناس یا پرستار و آنهم در یک محیط درمانی مناسب شخصیت یک انسان سالم برخورد می کند. و به اینصورت از افراد و محیط های خلاف و هوس زا دور می ماند.

دور نگهداشتن بیمار از افراد و محیط های خلاف نقش مهمی در کنترل هوس و کاهش آسیب و افزایش کارکرد فردی اجتماعی بیماری خواهد داشت. علاوه بر این معاینه بیمار از نظر مسمومیت و تنظیم دوز متادون، تشخیص مشکلات روانشناختی و جسمی و درمان آنها در حین مراجعه هم از مواردی است که بیمار در مراجعه روزانه به کلینیک از آن سود می برد.

بیماران و خانواده های آنها اغلب تصور درستی از این قضیه ندارند و همیشه به پزشک مشاور اصرار می کنند که از همان ابتدا متادون را در اختیار آنها قرار دهد تا بیمار آنرا در منزل استفاده کند! در حالیکه اگر مراجعه روزانه و منظم بیمار به کلینیک در ابتدای درمان از برنامه درمانی حذف شود نه اینکه آسیب های بیمار کمتر نمی شود بلکه به گونه ای دیگر بیمار را در سراشیبی سقوط برنامه ریزی شده قرار داده ایم!

دوست دارم کمی بی پرده تر به این مسئله نگاه کنیم! بیماری که متادون در اختیار دارد  و هر روز به محیط های خلاف و هوس زا وارد می شود مقداری از متادون را صرف نئشه بازی و مقداری از آنرا در بازار سیاه می فروشد و با پول حاصل از آن مواد مورد نیازش را تامین می کند و به اینصورت علاوه بر اینکه اعتیادش روز به روز سنگین تر می شود وارد بازار داغ فروش مواد مخدر نیز می گردد!

حتما می گویید که این مسئله در مورد همه بیماران صدق نمی کند. بعضی بیماران نیاز به فروش متادون برای تامین مواد خود ندارند. خیلی ها اصلا نیاز مالی ندارند. پس بهتر است به این گروه از همان ابتدا متادون داده شود تا در منزل استفاده کنند؟!

حق با شماست! ما درمانگران اعتیاد پذیرفته ایم و اعتقاد داریم به اندازه تمامی معتادان روی زمین روش درمان وجود دارد و روش درمان و برخورد با یک نفر لزوما با نفر دیگر یکسان نیست.

ولی باید بیاد داشته باشیم که اگر به اعتیاد به چشم یک بیماری نگاه می کنیم علایم و نشانه های آن باید در تمامی افراد تقریبا یکسان باشد وگرنه نمی توانیم نام بیماری را به آن اطلاق کنیم! یک فرد معتاد جدای از تمامی خصوصیات فردی و اجتماعی و شغلی یک اختلال شخصیت اعتیاد مدار را به همراه دارد.

بحث در مورد این موضوع از حوصله این مقاله خارج است فقط بصورت خلاصه می گویم: مغز افراد وابسته به مواد به لذت های آنی عادت کرده است و پاسخ خوبی به این لذت ها می دهد.

با توجه به اینکه مصرف متادون در ابتدا ممکن است باعث سرخوشی و نئشگی بیمار شود. این افراد مصرف متادون را با توجه به میزان لذتشان تنظیم خواهند کرد و مقدار آن را کم و زیاد می کنند. این درحالی است که مقدار متادون در طول درمان بجز در مواردی که پزشک تشخیص می دهد نباید کم شود و دلیل آن اینست که  اگر متادون را بصورت برنامه ریزی شده بالا ببریم بعد از مدت زمانی مشخص نه اینکه بالا بردن متادون باعث نئشگی نمی شود بلکه حتی اگر همراه با آن هر قدر مواد مخدر هم مصرف کنند نتیجه ای از مصرف مواد نخواهند گرفت و این قسمت طلایی درمان نگهدارنده با متادون است!

پس اینکه بیماران در حین درمان عنوان می کنند که با انگیزه ترک متادون می خواهند مقدار آنرا کم کنند نباید برای خود بیماران و خانواده های آنها گول زننده باشد! کم کردن متادون و دوباره بالا بردن آن بصورت خودسرانه و بدون نظر پزشک می تواند درمان را با شکست روبرو کند. البته اگر پزشک تشخیص دهد که انگیزه بیمار کاملا واقعی بوده و بیمار شرایط لازم جهت ترک متادون را دارد اینکار را بهتر است بعد از شش ماه و بتدریج انجام دهد.

اگر با خواندن این قسمت از مقاله به جواب تمامی سئوالات نرسیده اید منتظر قسمت سوم مقاله باشید.

دكتر سعيد كفراشي