سوالات  شایع در مورد درمان نگهدارنده با متادون  MMT

نويسنده: دكتر وهداد ورزقاني٬ روانپزشك

۲۸/۳/۱۳۸۷

•  آیا  درمان نگهدارنده با متادون واقعا یک جایگزینی ساده قرص با مواد مخدر است یا به نوعی خصوصیات یک درمان واقعی را دارد؟
  
• اگر قرار است ماده ای را جایگزین ماده ای دیگر کنیم چگونه می توان آن را درمان نامید؟
  
• دوستان من می گویند ما ترياكي يا كراكي هستیم و تو قرصی هستی و این قرص ها خیلی بدتر از مواد است؟!

یکی از بحث برانگیزترین درمان هایی که در مورد درمان اعتیاد مطرح شده است  درمان نگهدارنده با متادون است و چون متادون خود یک مخدر است این شبهه برای افراد ایجاد می شود که پزشک به جای اینکه مرا ترک بدهد و کاری کند که من ماده ای را مصرف نکنم مرا قرصی کرده است لذا بسیاری از افراد زیر بار این درمان نمی روند.

این افراد در واقع شناخت درستی از بیماری وابستگی به مواد ندارند.

 آنها به اعتیاد تنها به عنوان مصرف یک ماده نگاه میکنند در حالی که اعتیاد یا وابستگی به یک ماده تنها عادت به مصرف یک ماده نیست و فرد معتاد بعد از مدتی مصرف دیدگاهش نسبت به دنیا تغییر می کند و همه چیز را از منظر نشئگی و خماری می بیند. توانایی خود را برای لذت بردن از زندگی از دست می دهد و روابطش با افراد سالم از بین می رود و روابط جدیدی را با افراد سطح پایین تر فرهنگی و اجتماعی برقرار می کند و فرهنگ خاص آنها را پیدا می کند و نوع کلامش عوض می شود و برای تامین هزینه مواد مصرفی دست به اعمال خلاف میزند.

خلاصه کلام اینکه اعتیاد تمام زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می دهد و رفتارش را عوض می کند به گونه ای کسی رغبت مراوده با آنها را پیدا نمی کند و حتی پزشکان نیز از آنها پرهیز می کنند و از کنار آنها می گذرند.

پس ما با مصرف یک ماده سرو کار نداریم بلکه با یک سری رفتارهای منفی اعتیادی سروکار داریم که  باید آنها را اصلاح کنیم و به همین دلیل اعتیاد یک بیماری مزمن و عود کننده است که نیاز به درمان طولانی مدت دارد.

باز به همین دلیل برای افرادی با ملاک های خاص ، درمان نگهدارنده با متادون توصیه می شود که مزیت های زیادی نسبت به ادامه مصرف دارد .

1. عرضه ارزان   : به دلیل ارزان بودن درمان با متادون فرد مجبور به مصرف مواد گران قیمت و صرف هزینه های خانمان برانداز و احیانا دزدی نیست.

2. عرضه خوراکی و غیرتزریقی : به دلیل عدم  مصرف تزریقی  احتمال بسیاری از بیماری های مسری نظیر هپاتیت ایدز و مشکلات قلبی و ... کم می شود.

3. خالص و بهداشتی : بسیاری از موادی  که معتادان مصرف می کنند ناخالصی های زیادی دارد که هر کدام ضررهای خاص خود را دارد در حالی که داروی متادون در کارخانه و تحت شرایط استریل تهیه می شود و هیچ گونه ناخالصی ندارد.

4. اثر ملایم و بطئی : بسیاری از موادی که توسط افراد معتاد مصرف می شوند سریعا وارد بدن می شوند و سریع نیز خارج می شوند برای همین افراد تغییرات سریع خلقی پیدا می کنند که بسیار شدید بوده و برای  اطرافیان قابل قبول نیست و نمی توانند چرت زدن یا پرحرفی بیمار را تحمل کنند در حالی که متادون به آرامی وارد بدن شده و به آرامی خارج می شود لذا تغییرات خلقی زیادی ندارند و رفتارهای آنها  معمولی تر می شود.

5. عرضه در مراکز سالم و توسط اشخاص درمانگر: این مزیت باعث عدم برخورد فرد با محیط های آلوده و افراد ناباب می گردد در نتیجه فرد در معرض ریسک کمتری از نظر درگیری و قانون شکنی و تبعات ناشی از آن قرار می گیرد و با افرادی نظیر پزشک و روانشناسان و پرستاران برخورد دارد که احترام او را نگه داشته و با او به مهربانی برخورد می کنند.

6. تهیه مواد از راه قانونی و تحت نظارت دولت :  در درمان با متادون فرد مواد جایگزین را از راه کاملا قانونی تهیه می کند و مصرف او کاملا تحت کنترل است و نیازی به نقض قانون ندارد.

7. نظارت دقیق بر مصرف : بسیاری از مصرف کننده مواد غیر قانونی بر اثر مصرف بیش از اندازه دچار مسمومیت می شوند و جان خود را از دست می دهند در حالی که  در زمان درمان با  متادون احتمال مسمومیت به دلیل نظارت پزشک بسیار کم و بعید است. از طرف دیگر نظارت دقیق باعث می شود فرد از نظر مصرف مواد دیگر تحت پایش قرار گیرد و امکان مصرف مواد ديگر نيز کمتر می شود.

منفعت های درمان نگهدارنده

1. فرد دیگر نیازی به تهیه پول مواد مخدر ندارد و در نتیجه بزهکاری برای تهیه پول مواد کاهش یافته  و در نهایت رفاه خانواده افزایش می یابد.

2. کنترل علائم ترک مواد باعث می شود که فرد ثبات روانی و رفتاری داشته باشد و کاهش پرخاشگری باعث تغییر مثبت شخصیتی و بهبود می شود.

3. حذف مسئله تزریق : احتمال انتقال ویروس HIV  که عامل بیماری AIDS است با تزریق مواد مخدر و استفاده از سرنگ مشترک 68% است که  عامل مهمی در گسترش این بیماری است و این افراد ویروس این بیماری را به همسر و شریک جنسی خود منتقل می کنند  که با مصرف متادون این احتمال صفر می شود . اگر حتی هیچ یک از فایده های درمان با متادون را قبول نکنیم ، همین یک فایده درمان با متادون را توجیه می کند.

4. کاهش پرداخت پول به دلالان مواد: با وارد شدن هر فرد وابسته به مواد مخدر به درما ن نگهدارنده با متادون  یک مشتری از چرخه مصرف مواد خارج می شود که طبیعتا به ضرر دلالان مواد  و کاهش سود آنها است.

5. کاهش مسمومیت و در نتیجه مرگ و میر از مواد مخدر : در صورتی  متادون تحت نظارت تیم درمانگر مصرف شود احتمال مسمومیت و مرگ و میر ناشی از مصرف مواد مخدر کاهش می یابد.

6. مشارکت بالا در درمان : نسبت به سایر درمان ها بیماران ماندگاری بیشتری در درمان دارند و عملا در درمان موفق تر هستند که نشان دهنده اثر بخشی درمان است.

7. جلب همکاری خانواده : به دلیل مدت زمان طولانی درمان و ماندگاری فرد بیمار در درمان و احتمال کم مصرف مواد در هنگام درمان ، اعتماد و امید خانواده به درمان بیشتر شده و امکان همراهی خانواده در جهت بازسازی شرایط اجتماعی و فردی و روانی به طور صحیح  بالا می رود.

8. کاهش انگ معتاد بر بیماران وابسته به مواد مخدر : وقتی که  بیمار در درمان قرار می گیرد نگاه جامعه نسبت به او  کم کم عوض می شود و  به او به جای مجرم به دیده یک فرد نیازمند کمک نگاه می کنند.

9. تماس طولانی با درمانگران: فراموش نکنیم که افراد وابسته به مواد به دلیل مصرفشان با افراد مجرم سرو کار خواهند داشت و فرصتی برای برقراری یک رابطه محترمانه اجتماعی  ندارد لذا در طول درمان با متادون می توانند برقراری روابط سالم را تجربه کنند و یاد بگیرند.

10. کاهش عوارض مواد ناخالص افزوده شده به مواد مخدر: دلالان مواد مخدر با هر بار معامله مواد مخدر ناخالصیهایی به مواد می افزایند که طبیعتا عوارض آنها به مصرف کننده مواد تحمیل می شود. درمان با متادون فرد را از عوارض این ناخالصی ها و بیماریهای ناشی از آن می رهاند.

11. درمان با متادون آمادگی روانی برای جدايي دائم  فرد را  از مواد مخدر ايجاد مي كند .درمان با متادون به فرد كمك مي كند براي مدت های طولانی از اعتیاد و رفتار اعتیادی و عوارض اجتماعی اعتیاد به دور باشد و بتواندبه بازسازی ساختار روانی  و  اجتماعی خود بپردازد در نتیجه امکان ترک نهایی و جداشدن از مواد مخدر با بهبود وضعیت زندگی فرد و ثبات یافتن زندگی بیشتر می شود.

عكس سمت راست نواحي تزريق مواد مخدر ( روزانه ۱۵ بار ) را قبل از درمان نشان مي دهد

عكس سمت چپ همان دست ها را سه هفته بعد از ورود به درمان نگهدارنده بامتادون و قطع مصرف نشان مي دهد

بیماران زیادی هستند که در مراجعه برای درمان نگهدارنده با متادون ابراز می کنند که در فلان مرکز و بهمان مرکز چندین بار تحت درمان با متادون بوده اند و از روز اول هم متادون در اختیار آنها قرار گرفته است که آنرا به منزل ببرند! به همین خاطر از ما نیز انتظار دارند که همین کار را انجام دهیم!

بسیار جالب است که این افراد به تصور اینکه چیز جدیدی کشف کرده اند می گویند که من سیستم بدن خودم را بهتر می شناسم و بهتر می دانم که چه مقدار متادون مورد نیاز بدن من است! من می دانم که متادون را در چند وعده و چه موقع استفاده کنم که بر روی بدنم تاثیر لازم را بگذارد! عده ای هم هستند که اقدام به خرید متادون از بازار قاچاق می کنند و با مصرف خودسرانه تصور می کنند که خود را تحت درمان نگهدارنده و طولانی مدت با متادون قرار داده اند!

در نهایت ادب و تواضع باید بگوییم این گونه افراد در حال سوء مصرف متادون هستند نه درمان نگهدارنده با متادون!

متاسفانه برخی همکاران پزشک که تجربه زیادی در درمان اینگونه بیماران ندارند خواسته یا ناخواسته ممکن است توجیهات این افراد را بپذیرند و راه را برای سوء مصرف متادون هموار کنند!

مدت زمانی را که طول می کشد تا نصف مقدار متادون خورده شده از بدن خارج شود نیمه عمر متادون می گویند. وقتی برای اولین بار شخص متادون مصرف می کند این زمان بطور متوسط 15 ساعت است. جالب است بدانید که از روز سوم درمان به بعد این زمان افزایش یافته و به 48 ساعت هم می رسد. پس مصرف متادون در چند وعده تنها ممکن است در روزهای اول و دوم آنهم تحت نظارت پزشک منطقی باشد. از روز سوم متادون فقط در یک وعده باید مصرف شود.

مصرف وسواس گونه مواد که در کنار آن به ندرت جایی برای پرداختن به کارهای دیگر باقی می ماند در واقع اساس رفتار اعتیادی است.

شخصی که روزانه 15 بار مواد مخدر تزریق می کند چگونه می تواند فرصت دیگری برای انجام کارهایش داشته باشد؟؟!

مصرف متادون در یک وعده نیز یکی از نکات طلایی درمان نگهدارنده با متادون است که اگر رعایت نشود هیچگاه نخواهیم توانست این رفتار اعتیادی بیمار را تغییر دهیم.

بسیاری از بیماران در ابتدا تصور می کنند که محال است دارویی وجود داشته باشد که با یکبار مصرف آن در روز به مدت حداقل 24 ساعت نیاز به سوء مصرف هیچ ماده مخدر دیگری نداشته باشند. اگر در روند پذیرش بیمار از مشاوره تا شروع درمان راه درست و منطقی را در پیش گرفته باشیم وقتی بیمار برای اولین بار می فهمد که با خوردن متادون در یک وعده واقعا نیاز به سوء مصرف هیچ ماده مخدر دیگری ندارد بقدری ابراز خوشحالی می کند که درمانگر را نیز به وجد می آورد!

حال تصور کنید که درمانگر بی تجربه خارج از پروتکل متادون را در اختیار بیمار قرار دهد؛ در چنین شرایطی دقیقا مانند آنچه در مصرف مواد مخدر اتفاق می افتد بیمار مقداری از متادون را برای روز مبادا پنهان می کند ( جاسازی می کند ) و مابقی را بر اساس میزان لذت بردن از آن استفاده خواهد کرد و اگر از آن لذت نبرد ممکن است به مصرف سایر مواد مخدر نیز پناه ببرد. در اینجا نه اینکه مصرف وسواس گونه مواد را درمان نکرده ایم بلکه در کنار مصرف وسواس گونه مواد، مصرف وسواس گونه متادون را نیز به رفتار های اعتیادی بیمار اضافه کرده ایم!

البته در اینجا مواردی هم وجود دارند که بر اساس پروتکل و تجویز پزشک درمانگر بهتر است متادون بصورت چند وعده ای استفاده شود. یکی از این موارد زنان حامله معتادی هستند که تحت درمان نگهدارنده با متادون می باشند. تنها در چنین مواردی است که بیمار از مصرف متادون بصورت چند وعده ای سود می برد!

تمام سعی اینجانب در سه قسمت درمان نگهدارنده با متادون این بود که به مواردی اشاره کنم که مشکل شایع بسیاری از بیماران و خانواده های مراجعه کننده به کلینیک های درمان سوء مصرف مواد است. در صورتیکه شما بازدید کننده عزیز سئوالاتی داشته باشید که نتوانید جواب آنرا در این مقالات پیدا کنید قسمت های بعدی را نیز به این مقاله اضافه خواهم کرد.

 دكتر سعيد كفراشي

اگر قسمت اول درمان نگهدارنده با متادون را خوانده باشید حتما سئوالات زیادی در ذهن شما ایجاد شده است و مشتاق هستید بدانید درمان نگهدارنده با متادون چگونه می تواند راه حلی مطمئن برای درمان اعتیاد باشد.

ما بر اساس پروتکل درمانی، متادون را برای بیمار شروع می کنیم و به تدریج آنقدر مقدار آنرا بالا می بریم که متادون جای مواد را در بدن می گیرد و بیمار نیازی به استفاده از مواد مخدر نخواهد داشت. وقتی بیمار مصرف موادش را قطع کرد، هوس و وسوسه استفاده از مواد هم در او از بین رفت، رفتارهای پرخطرش کاهش پیدا کرد و کارکرد فردی و اجتماعیش هم بهبود پیدا کرد ما به هدف خود رسیده ایم!

درمان نگهدارنده با متادون به همین سادگی است! ولی جالب است بدانید اگر این درمان ساده بدون رعایت پروتکل درمانی و بدون نظارت یک تیم درمانی دوره دیده و مجرب انجام شود نه اینکه منجر به کاهش آسیب و درمان اعتیاد نمی شود بلکه منجر به سوء مصرف متادون در کنار سایر مواد مخدر می گردد!

و اما چگونه درمان نگهدارنده با متادون منجر به درمان اعتیاد می شود؟

بر اساس پروتکل درمانی بیمار موظف است حداقل تا دو ماه روزانه به کلینیک مراجعه کرده و متادون را تحت نظارت تیم درمانی مصرف کند.

در طول این مدت از بیمار تست گرفته می شود. اگر به مدت هشت هفته پی در پی تست های اعتیاد بیمار منفی بود متادون بصورت یک روز درمیان در اختیار بیمار قرار داده می شود تا آنرا به منزل ببرد و استفاده کند. این روند ادامه می یابد و در صورتیکه بیمار همکاری خوبی با تیم درمانگر داشته باشد و علایم بهبود را نشان دهد مراجعه او به کلینیک به هفته ای یک روز کاهش می یابد. به این صورت که بیمار هفته ای یک روز به کلینیک مراجعه می کند و متادون همان روز را در کلینیک مصرف می کند و متادون روزهای دیگر هفته به بیمار تحویل داده می شود که روزانه در منزل آنرا استفاده نماید.

مراجعه روزانه و منظم بیمار به کلینیک نظمی را که سالها بود از زندگی بیمار رخت بربسته بود به زندگی او بر می گرداند و چون بیمار موظف است برنامه خود را با برنامه درمانی تنظیم کند مجبور است برای انجام کارهایش برنامه ریزی کند.

علاوه بر این بیماری که برای تهیه، حمل، نگهداری و مصرف موادش هر روز با محیط های خلاف و افراد خلافکار برخورد می کرد اینبار روزانه با یک پزشک یا روانشناس یا پرستار و آنهم در یک محیط درمانی مناسب شخصیت یک انسان سالم برخورد می کند. و به اینصورت از افراد و محیط های خلاف و هوس زا دور می ماند.

دور نگهداشتن بیمار از افراد و محیط های خلاف نقش مهمی در کنترل هوس و کاهش آسیب و افزایش کارکرد فردی اجتماعی بیماری خواهد داشت. علاوه بر این معاینه بیمار از نظر مسمومیت و تنظیم دوز متادون، تشخیص مشکلات روانشناختی و جسمی و درمان آنها در حین مراجعه هم از مواردی است که بیمار در مراجعه روزانه به کلینیک از آن سود می برد.

بیماران و خانواده های آنها اغلب تصور درستی از این قضیه ندارند و همیشه به پزشک مشاور اصرار می کنند که از همان ابتدا متادون را در اختیار آنها قرار دهد تا بیمار آنرا در منزل استفاده کند! در حالیکه اگر مراجعه روزانه و منظم بیمار به کلینیک در ابتدای درمان از برنامه درمانی حذف شود نه اینکه آسیب های بیمار کمتر نمی شود بلکه به گونه ای دیگر بیمار را در سراشیبی سقوط برنامه ریزی شده قرار داده ایم!

دوست دارم کمی بی پرده تر به این مسئله نگاه کنیم! بیماری که متادون در اختیار دارد  و هر روز به محیط های خلاف و هوس زا وارد می شود مقداری از متادون را صرف نئشه بازی و مقداری از آنرا در بازار سیاه می فروشد و با پول حاصل از آن مواد مورد نیازش را تامین می کند و به اینصورت علاوه بر اینکه اعتیادش روز به روز سنگین تر می شود وارد بازار داغ فروش مواد مخدر نیز می گردد!

حتما می گویید که این مسئله در مورد همه بیماران صدق نمی کند. بعضی بیماران نیاز به فروش متادون برای تامین مواد خود ندارند. خیلی ها اصلا نیاز مالی ندارند. پس بهتر است به این گروه از همان ابتدا متادون داده شود تا در منزل استفاده کنند؟!

حق با شماست! ما درمانگران اعتیاد پذیرفته ایم و اعتقاد داریم به اندازه تمامی معتادان روی زمین روش درمان وجود دارد و روش درمان و برخورد با یک نفر لزوما با نفر دیگر یکسان نیست.

ولی باید بیاد داشته باشیم که اگر به اعتیاد به چشم یک بیماری نگاه می کنیم علایم و نشانه های آن باید در تمامی افراد تقریبا یکسان باشد وگرنه نمی توانیم نام بیماری را به آن اطلاق کنیم! یک فرد معتاد جدای از تمامی خصوصیات فردی و اجتماعی و شغلی یک اختلال شخصیت اعتیاد مدار را به همراه دارد.

بحث در مورد این موضوع از حوصله این مقاله خارج است فقط بصورت خلاصه می گویم: مغز افراد وابسته به مواد به لذت های آنی عادت کرده است و پاسخ خوبی به این لذت ها می دهد.

با توجه به اینکه مصرف متادون در ابتدا ممکن است باعث سرخوشی و نئشگی بیمار شود. این افراد مصرف متادون را با توجه به میزان لذتشان تنظیم خواهند کرد و مقدار آن را کم و زیاد می کنند. این درحالی است که مقدار متادون در طول درمان بجز در مواردی که پزشک تشخیص می دهد نباید کم شود و دلیل آن اینست که  اگر متادون را بصورت برنامه ریزی شده بالا ببریم بعد از مدت زمانی مشخص نه اینکه بالا بردن متادون باعث نئشگی نمی شود بلکه حتی اگر همراه با آن هر قدر مواد مخدر هم مصرف کنند نتیجه ای از مصرف مواد نخواهند گرفت و این قسمت طلایی درمان نگهدارنده با متادون است!

پس اینکه بیماران در حین درمان عنوان می کنند که با انگیزه ترک متادون می خواهند مقدار آنرا کم کنند نباید برای خود بیماران و خانواده های آنها گول زننده باشد! کم کردن متادون و دوباره بالا بردن آن بصورت خودسرانه و بدون نظر پزشک می تواند درمان را با شکست روبرو کند. البته اگر پزشک تشخیص دهد که انگیزه بیمار کاملا واقعی بوده و بیمار شرایط لازم جهت ترک متادون را دارد اینکار را بهتر است بعد از شش ماه و بتدریج انجام دهد.

اگر با خواندن این قسمت از مقاله به جواب تمامی سئوالات نرسیده اید منتظر قسمت سوم مقاله باشید.

دكتر سعيد كفراشي

اگر بخواهیم درمان نگهدارنده با متادون را به زبان ساده توضیح دهیم باید در یک جمله بگوییم:

درمان نگهدارنده با متادون یعنی اعتیاد برنامه ریزی شده به متادون تحت نظر پزشک بجای اعتیاد به مواد مخدر كه منجر به قطع آسيب بيشتر به بيمار و خانواده او مي شود.

بسیار بسیار باعث تاسف است که اکثر قریب به اتفاق بیماران و خانواده های آنها در مواردی که پای درمان نگهدارنده یا طولانی مدت با متادون به وسط می آید از پذیرش آن امتناع می کنند و  آنرا با اکراه می پذیرند!

پسر خانواده در حال تزریق روزی چند گرم کراکه و دچار هپاتیت هم شده و ممکنه با تزریق بعدی ایدز هم بگیره ولی تا صحبت از درمان نگهدارنده با متادون می شه مادرش می گه: آقای دکتر من نمی خوام پسرم معتاد به قرص بشه!

نفر بعدی چند بار کمپ خوابیده و چند بار سم زدایی یک روزه و چند روزه کرده و مراجعه می کنه و میگه آخرین باریه که دیگه دنبالش می رم بازم سم زداییش می کنی بازم می ره دنبالش! وقتی با خانوادش یا خودش صحبت از درمان نگهدارنده با متادون می کنی می گه: دکتر من هنوز انقدر معتاد نشدم که بخوام این همه قرص بخورم! تازه شنیدم قرص متادون ترکش خیلی سخته! متاسفانه در بسیاری از موارد خانواده بیمار هم با او یکصدا شده و او را تایید می کنند!

مشکل اینجاست که بسیاری از خانواده ها در اولین برخورد با مساله اعتیاد در مورد پیچیدگی های وابستگی روانی آن اطلاع چندانی ندارند و از این جهت می توان به آنها حق داد که این درمان را نپذیرند.

همیشه اطرافیان بیمار تصور می کنند با  تشویق های سطحی و حتی دروغین مشکل بیمار را حل کرده اند! کاش موضوع به همینجا ختم می شد! در بسیاری از موارد هم همین افراد از پزشک درمانگر می خواهند که با آنها همصدا شده و به قول معروف به بیمار انرژی مثبت دروغین بدهد.

نمی خواهم زیاد وارد این مقوله بشوم فقط با یک مثال می توانم از این موضوع بگذرم که تعریف کردن و دادن وعده های الکی به بیماران در این شرایط درست مانند آنست که به مادری که فرزندش را به سربازی می فرستد با این جملات روحیه دهیم که نگران نباش تو توانایی تحمل مرگ فرزندت را داری! اینکه چیزی نیست تو حتی اگر بخواهی می توانی مصیبت مرگ تمام فرزندانت را نیز تحمل کنی! این در حالی است که بسیار کم اتفاق می افتد که کسی در زمان صلح به سربازی برود و جانش را از دست دهد.

فراموش نکنید که ما نیز به عنوان درمانگران اعتیاد اعتقاد داریم که اعتیاد بیماری است که هر کس می تواند برای تمامی عمر از شر آن خلاص شود.

ولی آیا همیشه شرایط ترک داتم وجود دارد؟!

اگر شما یک لوله کش ماهر و زبر دست باشید بدون شک توانایی تعمیر یک لوله شکسته را دارید ولی اگر ابزار و وسایل لوله کشی را در اختیار نداشته باشید آیا می توانید اینکار را انجام دهید؟!

با این وجود چگونه می توانید مطمئن باشید که تمامی شرایط ذهنی روانی عاطفی، جسمی، خانوادگی، محیطی، اجتماعی، فرهنگی و .... همزمان برای بیمار مساعد است تا بتواند برای همیشه از شر مواد خلاص شود!؟

پس وقتی پزشک بعد از مشاوره با بیمار به این نتیجه می رسد که بیمار با شرایطی که دارد کاندید مناسبی برای درمان نگهدارنده با متادون یا ام ام تی ( MMT ) است. مطمئن باشید که بیمار شما از این درمان نفع زیادی خواهد برد.

در قسمت دوم این مقاله دلایل زیادی خواهیم آورد که ام ام تی می تواند برای یک عمر بیمار و خانواده او را از عوارض مربوط به اعتیاد حفظ کند و حتی درمانی قطعی برای اعتیاد باشد.

دكتر سعيد كفراشي

سم زدایی که در بین عامه مردم به تصفیه یا عوض کردن خون از مواد شهرت دارد اولین مرحله درمان اعتیاد به مواد مخدر است.

بسیاری از مردم سم زدایی را معادل ترک اعتیاد می دانند و فکر می کنند با سم زدایی مشکل شخص معتاد برای همیشه حل می شود! اینکه واقعیت سم زدایی چیست و چه جایگاهی در درمان اعتیاد دارد مواردی است که در ادامه مقاله به آن می پردازیم.

همچنانکه بارها گفته ایم درمان اعتیاد دو مرحله دارد.

مرحله اول پاک شدن یا برطرف کردن وابستگی بدنی به مواد بصورتی که بعداز آن،  بیمار با عدم مصرف مواد مخدر خمار نشود.

و مرحله دوم پاک ماندن یا برطرف کردن وابستگی روانی بیمار به صورتیکه شخص بتواند هوس و وسوسه مصرف مواد را در وجود خود کنترل کرده و همیشه انگیزه پاک ماندن را در خود بالا نگاه دارد.

پس به تمام کارهایی که در جهت پاک شدن بدن بیمار از مواد انجام می شود سم زدایی می گویند. نباید تصور کنیم سم زدایی کاری عجیب و غریب و پیچیده است!

انواع سم زدایی

سم زدایی یابویی یا همان ترک یابویی
اگر فرد معتاد به مدت حداقل 8 روز مواد مخدر و جایگزین های آنرا مصرف نکند. بدون هیچگونه دارویی بعد از تمام شدن علایم خماری که در بسیاری از موارد سخت و طاقت فرساست خود بخود پاک شده و پس از آن دیگر خمار نخواهد شد! شاید این ساده ترین و در عین حال پر دردسرترین نوع سم زدایی باشد! به این سم زدایی در اصطلاح ترک یابویی گفته می شود! این نوع سم زدایی در کمپ ها انجام می شود و قبلا نظایر آن را در فیلم ها زیاد می دیدیم که با بستن شخص به تخت همراه بود!

سم زدایی با کلونیدین بصورت سرپایی
در این نوع سم زدایی بیمار مصرف مواد را قطع کرده و علایم خماری با استفاده از داروهای مختلف که توسط پزشک تجویز می شود کم می شود. داروی اصلی که برای این نوع سم زدایی استفاده می شود کلونیدین است. این نوع سم زدایی برای مصارف کم و سبک مواد و بیشتر بر اساس تمایل بیمار توسط پزشک دوره دیده و با تجربه مورد استفاده قرار می گیرد.  بعد از سم زدایی یابویی این نوع سم زدایی از نظر سختی و پر دردسر بودن در مرتبه دوم قرار دارد!

سم زدایی سرپایی با داروهای آگونیست مانند متادون و بوپره نورفین
در این روش متادون یا بوپرکسین به بیمار تجویز شده و طبق یک برنامه مشخص مقدار آن کم شده و قطع می شود. با کم کردن مقدار دارو علایم بسیار خفیف خماری ظاهر شده و سپس قطع می شود. استفاده از این داروها حتما نیاز به تجربه و آموزش در دوره های تخصصی دارد. در صورت استفاده خود سرانه از این داروها خطر عوارض جبران ناپذیر مانند مرگ، بیمار را بشدت تهدید می کند! این روش سم زدایی همچنانکه گفته شد اگر توسط پزشک با تجربه و دوره دیده انجام شود مورد قبول ترین روش سم زدایی توسط بیماران محسوب می شود و در صد موفقیت زیادی دارد.

سم زدایی سریع بصورت بستری یا RD
در این نوع سم زدایی بیمار به مدت حداقل چهار روز در مرکز بستری یا بیمارستان بستری شده و با استفاده از دارو بتدریج از مواد پاک می شود. در این روش از داروهای آنتاگونیست مانند نالوکسان و نالترکسان نیز استفاده می شود که روند دفع مورفین از بدن را سریعتر می کنند. در این نوع سم زدایی مانند سایر روشها علایم ترک خفیف تا متوسط را تجربه می کند ولی با توجه به اینکه تحت نظر است این علایم توسط تیم پزشکی درمان می شوند.

سم زدایی فوق سریع یک روزه بصورت بستری یا UROD
در این روش نیز از داروهای آنتاگونیست در حجم زیاد استفاده می شود و به علت اینکه بیمار در حال هوشیاری توانایی تحمل علایم خماری شدید این روش را ندارد بیمار را بیهوش می کنند.

مکانیسم سم زدایی
جالب است بدانید که در تمامی روش های سم زدایی یک اتفاق مشترک می افتد.  با عدم مصرف مواد توسط شخص مورفین موجود در بدن به تدریج از سطح سلولها جدا شده و وارد  خون می شود با گذشتن خون از داخل کبد مورفین تجزیه شده و از طریق ادرار و مدفوع خارج می شود. تنها تفاوت روشهای سم زدایی داروهایی، است که در این روش ها مورد مصرف قرار می گیرد.

• در سم زدایی با کلونیدین علایم ترک یا خماری کاهش می یابد.
• در سم زدایی با داروهای آگونیست بخاطر اینکه مقداری از مواد موجود در بدن با این داروها جایگزین می شود علایم ترک بصورت خفیف و به تدریج ظاهر می گردد و در مدت زمان کوتاهی از بین می رود.
• در سم زدایی به روش های سریع و فوق سریع استفاده از داروهای آنتاگونیست با عث می شود که روند دفع مورفین از بدن سرعت بیشتری پیدا کند.
  

پس اگر تاکنون فکر می کردید در روش سم زدایی، خون تعویض می شود، از همین الان این تصور غلط را فراموش کنید.

نکته دیگری که فهمیدن آن خالی از لطف نیست اینست که میزان عود و برگشت بیماران درمان شده در تمامی روشها تقریبا یکسان است. و میزان پاک ماندن این بیماران ارتباط چندانی با روش سم زدایی ندارد. اقدامات بعد از سم زدایی مانند درمان نگهدارنده با نالترکسان، درمان های روانشناختی، درمان بیماریهای زمینه ای همراه ( اعم از بیماری های جسمی و روانی )، آموزش خانواده و حمایت های اجتماعی در میزان پاک ماندن بیماران درمان شده حرف اول را می زنند!

متاسفانه در بسیاری از موارد خود بیمار یا خانواده و اطرافیان آن روش سم زدایی را انتخاب می کنند. در حالیکه روش سم زدایی بهتر است توسط پزشک درمانگر انتخاب شود. پزشک درمانگر بعد از مشاوره و معاینه بیمار تصمیم می گیرد که کدام روش سم زدایی برای بیمار از نظر کم خطر بودن و به صرفه بودن مناسب است. در مواردی که پزشک تشخیص دهد  بیمار با سم زدایی، نتیجه زیادی نخواهد گرفت درمان طولانی مدت و نگهدارنده با متادون ( MMT ) یا درمان طولانی مدت و نگهدارنده با بوپره نورفین ( BMT ) بهترین درمان ممکن خواهد بود.

دكتر سعيد كفراشي

۱۵/۹/۸۶

متادون یکی از داروهای آگونیست افیونی محسوب می شود. داروهای آگونیست افیونی، موادی هستند که در بدن مانند مواد افیونی طبیعی( تریاک ) و نیمه طبیعی ( هروئین ) عمل می کنند. متادون در خلال جنگ جهانی دوم توسط شیمیدان های آلمانی ساخته شد. عده ای بر این اعتقادند که مصرف زیاد تریاک در آلمان آن زمان توسط مردم و بعضی افسران رده بالای نازی و ممانعت از ورود تریاک به آلمان توسط متفقین باعث شد که شیمیدان ها به سنتز ماده ای که اثراتی مشابه تریاک داشته باشد، روی بیاورند!

در سالهای بعد از جنگ در امریکا از متادون جهت درمان اعتیاد استفاده کردند که نتایج موفقی بدنبال داشت. امروزه اکثر قریب به اتفاق معتادان به مواد مخدر متادون را می شناسند ولی اکثر قریب به اتفاق آنها از خطرات جدی آن بی اطلاعند یا اینکه این خطرات را جدی نمی گیرند!

باوجود موفقيت اثبات شده اين شيوه درماني در بسياري از كشورهاي جهان، در صورت تجويز سهل‌انگارانه و غير مسئولانه ممكن است مخاطراتي جدي ايجاد گردد. متادون دارويي بالقوه سمي با شاخص درماني پايين است، يعني مقدار داروي مورد نياز براي درمان به مقدار مسموميت‌زاي اين دارو بسيار نزديك است. خصوصاً  مصرف توأم آن با مواد و داروهاي ديگر خطرات بالقوه زيادي به همراه دارد لذا تجويز و ارائه آن بايد با دقت و احتياط بسيار انجام شود.

متادون را در درمان اعتياد مي‌توان براي دو هدف به كار برد:

1- سم زدایی: سم زدایی برای کسانی انجام می شود که تصمیم دارند مصرف مواد مخدر را قطع کنند. با سم زدایی بدن از مواد مخدر پاک شده و بیمار در صورت عدم استفاده از مواد مخدر خمار نمی شود. پس بخاطر داشته باشیم که سم زدایی تنها وابستگی بدنی را برطرف می کند. برای درمان وابستگی روانی باید رواندرمانی و درمان اختلالات زمینه ای انجام شود.

 در سم‌زدايي با متادون،  مقدار متادون به تدريج كاهش يافته و سپس قطع مي‌گردد. همچنان که گفته شد از آنجا كه سم‌زدايي صرفاً جزئي از يك برنامه درماني بلندمدت پيشگيري از عود بوده و درمان كاملي تلقي نمي‌شود، پيگيري بعدي و پيشگيري از عود بايد متعاقب آن طراحي و اجرا شود. مدت متوسط سم‌زدايي مورد قبول 3 تا 4 هفته مي‌باشد. ( در زمان تهیه این مطلب سم زدایی با متادون طبق بخش نامه های وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی ممنوع اعلام گردیده است که دلایل آن مشخص نیست! )

2- درمان نگهدارنده ( طولانی مدت ): بیماران زیادی هستند که بارها سم زدایی شده اند ولی مجددا اعتیادشان عود کرده است و روز به روز اعتیادشان سنگین تر و مشکلاتشان بیشتر شده است! افرادی که بیماریهای عفونی شناخته شده ای مانند ایدز یا هپاتیت دارند یا ترس مبتلا شدن این افر اد به چنین بیماریهایی متعاقب رفتار پرخطرشان وجود دارد! بطور خلاصه وقتی تیم درمانگر به این نتیجه می رسد که براساس پروتکل های موجود بیمار نیاز به درمان نگهدارنده و طولانی مدت با متادون دارد چنینی درمانی به بیمار پیشنهاد می شود.

هدف از درمان نگهدارنده با متادون، کاهش آسیب است. به این معنی که بیمار آسیب بیشتری به خود و اطرافیان خود نزند! فرضا اگر بیمار تزریقی است و بر اثر تزریق به هپاتیت مبتلا شده است بعداز این به ایدز هم مبتلا نشود! در این روش بیمار بجای مصرف مواد، بصورت روزانه متادون مصرف می کند. و در اولین قدم از تمامی خطراتی که در حین تهیه، نگهداری و مصرف مواد مخدر او را تهدید می کنند، در امان است! 

در درمان نگهدارنده مقدار دارو به تدريج افزايش داده مي‌شود تا جايي كه علائم ترك مشهود نباشند و ولع مصرف مواد غيرقانوني نيز به واسطه مصرف متادون به حداقل ممكن برسد. درمان نگهدارنده به مدت طولاني براي حداقل چندين ماه و معمولاً بيش از يك سال و گاهي مادام‌العمر انجام مي‌شود. در كساني كه واقعاً به درمان نگهدارنده نياز داشته باشند در صورت قطع اين درمان اغلب پس از مدت بسيار كوتاهي عود اتفاق مي‎افتد و بيمار به مصرف مجدد مواد غير قانوني روي خواهد آورد. بنابراين در صورت ختم درمان در اين افراد حفظ ارتباط با مركز درماني براي پيگيري‌هاي بعدي و احياناً شروع مجدد درمان ضروري است.

درمان نگهدارنده با متادون فوايد زير را به همراه دارد:

•  مصرف مواد غيرقانوني را كاهش مي‌دهد.

•  زندگي بيمار را ثبات مي‌بخشد.

• مصرف خودسرانه داروها را كاهش مي‌دهد.

•  از ارتكاب اعمال غيرقانوني مي‌كاهد.

•  رفتارهاي پرخطر به خصوص تزريق مشترك كه با خطر انتقال بيماري‌هاي ناشي از پاتوژنهاي خوني همانند ايدز و هپاتيت همراه است را كاهش مي‌دهد.

•  بيماري و مرگ و مير ناشي از مواد را كاهش مي‌دهد.

بنابراين درمان نگهدارنده با متادون هم براي فرد و هم جامعه ثمربخش است.

درمان نگهدارنده با متادون هرچند خود نوعي وابستگي به اين دارو است اما مساوي با اعتياد تلقي نمي‎گردد. زيرا  فرد به سبب مصرف منظم اين دارو از « دور باطل  مصرف » رها مي‌شود.

مصرف وسواس‎گونه مواد كه در كنار آن به ندرت جايي براي پرداختن به كارهاي ديگر باقي مي‌ماند به واقع اساس رفتار اعتيادي است. اين رهايي برگشت مجدد فرد به جامعه و معطوف ساختن توان فرد به ساير زمينه‌ها را امكان‌پذير مي كند.

جايگاه درمان نگهدارنده با متادون در كاهش آسيب:

در الگوي بهداشتي درماني كاهش آسيب ، هدف اصلي كاهش خطرات ناشي از مصرف است و نه پرهيز از مصرف. آنچه چنين الگويي را موجه مي‌سازد اين واقعيت است كه گروه قابل توجهي از مصرف‌كنندگان مواد علي‌رغم ورود به سيستم درماني به مصرف مواد غيرقانوني خويش ادامه خواهند داد. براي پيشگيري از بروز عواقب منفي در اين افراد انجام اقدام‌هاي كاهش آسيب كمك‌كننده است. اين اقدام‌ها شامل آموزش روش‎هاي كم‎خطرتر مقاربت و تزريق و نيز توزيع كاندوم و وسايل استريل تزريق مي‎باشد.

درمان نگهدارنده با متادون يكي از اقدام هاي پر اهميت و كليدي است كه در راستاي اهداف كاهش آسيب انجام مي‌شود. اين درمان امكان عدم استفاده از مواد غيرقانوني را براي بيمار فراهم آورده و عملاً نياز به تزريق را منتفي مي‌سازد. در عين حال مصرف منظم و درازمدت متادون خود از عود مجدد مصرف غيرقانوني پيشگيري مي‌كند. به دنبال اين درمان دارويي عموماً وضعيت رواني و جسماني بيمار بهبود مي‌يابد.

پس اهداف درمان با متادون عبارتند از: بازگرداندن بيمار به يك زندگي عادي، ياري به جذب مجدد  وي در جامعه و نگاه‌داشتن بيمار در درمان تا زماني كه وي از آن سود ببرد.

و اما چرا مصرف خودسرانه متادون خطرناک است؟

4 ساعت بعد از مصرف متادون به اوج اثرش در بدن می رسد. بسیاری از بیماران که با علایم ترک یا همان خماری به کلینیک درمان سوء مصرف مواد مراجعه می کنند اغلب درخواست می کنند که پزشک دوز بالاتری از متادون به آنها بدهد. حال تصور کنید شخصی که مقدار نیاز متادونش در روز اول درمان 40 میلیگرم بوده و پزشک به ایشان 80 میلیگرم تجویز کرده باشد چه اتفاقی می افتد؟!

در ساعات اولیه علایم خماری بیمار برطرف می شود و بیمار احساس رضایت می کند ولی بعد از 4 ساعت مقدار 40 میلیگرم مورد نیاز بیمار در سطح بافتهای بدن توزیع شده و 40 میلیگرم باقیمانده باعث مسمومیت بیمار می شود که حتی ممکن است به مرگ هم بیانجامد!

نویسنده مطلب مواردی را که حتی با یک قرص متادون علایم مسمومیت را نشان داده اند، دیده است! بهتر است در چنین شرایطی با توضیح علت ایجاد مسمومیت برای بیمار بیشتر از مقداری که منطبق با پروتکل درمان سوء مصرف مواد است به بیمار متادون ندهیم.

مدت زمانیکه طول می کشد تا متادون از بدن دفع شود در روز اول درمان 13 تا 17 ساعت ( متوسط 15 ساعت) است. ولی این زمان تا متوسط 25 ساعت در روزهای آینده افزایش پیدا می کند! پس بخاطر داشته باشیم که متادون اثر تجمعی داشته و در بدن جمع می شود. پس اگر آنرا با دوز بالا برای بیمار شروع کنیم در چند روز بعد ممکن است بیمار را به کام مرگ فرو بریم! مرگ و میر ناشی از متادون معمولا در 6 تا 10 روز اول درمان اتفاق می افتد. پس در این زمان بیمار حتما باید روزانه توسط پزشک ویزیت و مورد معاینه قرار گیرد.

مصرف وسواس گونه مواد ويژگي اصلي اعتياد است. در اين گروه از بيماران مصرف چند مادة مختلف بسيار رايج است كه شامل استفاده غير قانوني از داروها بدون تجويز پزشك هم مي‌شود. بسياري از اين مواد تضعيف‌كننده دستگاه اعصاب مركزي نيز هستند. مجموعه‌ اين مشكلات به همراه  ويژگيهاي خاص متادون وضعيت باليني پيچيده‌‌اي را موجب مي‌شود كه مستلزم ارزيابي و مديريت باليني دقيق به خصوص در چند هفته اول درمان است.

مصرف متادون با سایر مواد مخدر، داروهای مخدر و شبه مخدر، داروهایی که جهت ترک اعتیاد تجویز می شوند مانند کپسول های گیاهی و ....، قرص های آرام بخش یا خواب آور، داروهای بیهوشی و داروهایی که سطح خونی متادون را در خون افزایش می دهند، می تواند منجر به مسمومیت شدید و مرگ شود! پس در صورتیکه داروی خاصی مصرف می شود باید پزشک معالج از مصرف آن اطلاع داشته باشد.

پس اگر شخصی هستید که جهت درمان سوء مصرف مواد به کلینیک درمان سوء مصرف مواد مراجعه کرده اید به پزشک خود اعتماد کنید و با صبر و حوصله مراحل درمان را طی نمایید.

مطمئن باشید که بهبودی شما بیش از هرچیز باعث خوشحال شدن پزشک شما خواهد شد. پزشک شما بی صبرانه منتظر است که علایم بهبودی را در شما ببیند و تنها دلیلی که باعث می شود در تجویز متادون جانب احتیاط را رعایت کند سلامتی شخص شماست!

آشنایی با علایم مسمومیت متادون می تواند بیمار یا همراهان بیمار را از خطر آگاه کند و مانع بدتر شدن اوضاع بیمار شود.

علایم مسمومیت با متادون را به خاطر داشته باشید:

• تكلم بريده‌بريده

• راه رفتن بي‌ثبات

• اختلال در تعادل

• خواب آلودگي

• حركات كند بدني

مسموميت با متادون يك اورژانس پزشكي است و اقدام فوري را طلب مي‌كند. مسموميت مي‌تواند به حالات زير منجر شود:

• اغماء (بيمار قابل بيدار كردن نيست، خرخر تنفسي دارد، تون عضلاني اندام‎ها كاهش يافته و سيانوزه است)

• ايست تنفسي و كاهش اكسيژن رساني به مغز

• مرگ

قبل از اینکه در مورد داروی نالترکسون صحبت کنیم بهتر است بطور خلاصه به نحوه اثر مواد مخدر در بدن اشاره کنیم.

در سیستم اعصاب مرکزی هورمونی به نام اندورفین وجود دارد که در استرس های شدید ترشح شده و باعث ایجاد تسکین و بالا رفتن سطح تحمل در انسان می شود.

 اگر ندیده باشید حتما شنیده اید که فرضا در جنگ یا در یک سانحه، دست شخصی قطع شده ولی وی در ابتدا دردی را احساس نکرده است! علت عدم احساس درد در چنین شرایطی، می تواند ناشی از ترشح و تاثیر اندورفین باشد.

 ضرب المثل – هنوز داغه حالیش نیست! – در حقیقت اشاره به تاثیر اندورفین در بدن دارد. مثال دیگری که شاید اشاره به آن خالی از لطف نباشد بی خوابی بعد از ورزش است! حتما برای شما هم اتفاق افتاده است که بعداز فعالیت بدنی یا ورزشی به شدت خسته شده اید ولی از خستگی خوابتان نبرده است! در این شرایط می توان گفت شما دچا نئشگی ناشی از ترشح اندورفین شده اید! پس اینکه می گویند: ورزش دشمن اعتیاد است کاملا واقعیت علمی دارد. ورزش می تواند منجر به ترشح اندورفین شده و ایجاد تسکین و نشاط کند.

 بصورت طبیعی در سطح سلول های بدن گیرنده هایی وجود دارند تا اندورفین که در بین عوام به مورفین داخلی معروف است بتواند با چسبیدن به این گیرنده ها اثرات خود را در شرایط بحرانی در بدن ایجاد کند.

 داستان اعتیاد از این قرار است که:

 ساختمان شیمیایی مورفین شباهت زیادی به ساختمان شیمیایی اندورفین دارد. مورفین موجود در مواد مخدر وارد بدن شده و به شدت به این گیرنده ها می چسبد و شرایطی را پیش می آورد که سلول تصور می کند گیرنده مذکور از بین رفته است پس یک گیرنده جدید دیگر می سازد. با مصرف دوباره مواد مخدر، گیرنده جدید نیز با مورفین پوشیده می شود و سلول باز هم گیرنده جدید دیگری می سازد. به این ترتیب تعداد این گیرنده ها در افرادی که مواد مخدر را بصورت طولانی مدت استفاده می کنند زیاد می شود. زیاد شدن گیرنده ها باعث ایجاد اثرات ناخوشایندی می شود و شخص مصرف کننده مواد مخدر مجبور است برای جلوگیری از این علایم همچنان مصرف خود را ادامه دهد یا بالاتر ببرد!

وقتی شخصی بطور طبیعی پاک می شود یا با هر روشی مورد سم زدایی قرار می گیرد، تنها مورفین موجود در بدنش خارج می شود ولی گیرنده های مورفین همچنان به تعداد زیاد در بدن وی باقی می مانند که منجر به علایمی از جمله ولع مصرف مواد مخدر می شوند. بدون مصرف نالترکسون به شرط پاک ماندن بیمار، تقریبا شش ماه طول می کشد که این گیرنده ها کم شده و به تعداد طبیعی نزدیک شوند. با مصرف نالترکسون به مدت حداقل شش ماه این مدت زمان به سه تا چهار ماه کاهش می یابد.

نالترکسون آنتاگونیست یا داروی ضد مواد مخدر است. وقتی وارد بدن  فرد وابسته به مواد مخدر می شود،مورفین را از گیرنده های مورفین جدا کرده و در اندک زمانی شخص به شدت دچار علایم ترک یا همان خماری می شود. این علایم به قدری شدید است که گاها تیم درمانی را  نیز دچار وحشت می کند. دردهای شدید اسکلتی عضلانی و شکمی، اسهال و استفراغ شدید، پرشهای عضلانی و ... که کنترل آن نیز نسبتا مشکل است شخص را راهی بیمارستان می کند!

 اگر این دارو توسط شخصی که از مواد مخدر پاک شده است مصرف شود نه اینکه علایم خاصی ایجاد نمی کند بلکه با از بین بردن گیرنده های مورفین با عث کاهش ولع مصرف مواد مخدر نیز می گردد. پس باید زمانی این دارو را به بیمار تجویز کنیم که مطمئن باشیم سم زدایی با موفقیت انجام شده و بیمار کاملا پاک است. برای اطمینان از پاک بودن بیمار بعد از  قطع داروهای سم زدایی باید بیمار حداقل به مدت ده تا چهارده روز پاک مانده و هیچ ماده مخدر یا شبه مخدری در طول این مدت استفاده نکند. بعد از این مدت بیمار به کلینیک مراجعه می کند و در کلینیک از بیمار تست مورفین گرفته می شود و در صورت منفی بودن تست مورفین تست دیگری به نام تست چالش نالوکسان انجام می شود. در صورتیکه جواب هر دو تست منفی باشد بیمار می تواند از فردای همان روز روزانه 50 میلیگرم نالترکسون بصورت خوراکی مصرف کند.

علاوه بر کاهش ولع مصرف مواد مخدر از مزایای دیگر نالترکسون می توان به چند مورد زیر اشاره کرد:

          1 . وقتی شخص نالترکسون را در حضور خانواده مصرف می کند می توان از پاک بودن شخص اطمینان حاصل کرد.

          2. اگر شخصی بعداز مصرف نالترکسون اقدام به مصرف مواد مخدر کند سه حالت زیر ممکن است اتفاق بیافتد:

                    • مصرف مواد مخدر هیچ گونه اثری روی فرد نمی گذارد.

                    • شخص به شدت خمار شده و راهی بیمارستان یا کلینیک می شود

                    • مرگ به علت مسمومیت با مواد مخدر

پس شخصی که نالترکسون مصرف کرده است اگر دچار هوس شود می داند که در صورت مصرف مواد مخدر خطر مرگ را بالقوه بر خود تحمیل می کند. به همین خاطر هوس خود را بخوبی کنترل می نماید. مدت زمان اثر نالترکسون بیست و چهار ساعت بوده و مصرف مرتب آن از اهمیت زیادی برخوردار است. نالترکسون ایجاد وابستگی نمی کند و بر عکس  در بسیاری از موارد بیماران به بهانه های مختلف سعی می کنند از خوردن آن سر باز زنند که در این مورد در کلاس های آموزش خانواده در کلینیک تخصصی ترک اعتیاد آینده به خانواده های بیماران آموزش های لازم داده می شود.

نالترکسون باید حداقل به مدت شش ماه روزانه مصرف شود. در برخی بیماران ممکن است مصرف آن حتی برای بیشتر از دوسال نیز توصیه شود.

نالترکسون عوارض جانبی خاصی ندارد. در صورت بروز عوارض جانبی حتما باید این مسئله توسط پزشک درمانگر تایید شود. بدون تایید پزشک درمانگر به هیچ وجه نباید مصرف نالترکسون را قطع یا کم کرد. در برخی بیماریها نیز برا ساس نظر پزشک درمانگر باید تعیین دوز انجام شود.

بعداز سم زدایی و شروع نالترکسون به بیمار کارت مصرف نالترکسون داده می شود. بیمار باید این کارت را همواره با خود همراه داشته باشد تا در صورت بروز شرایط اورژانسی برای وی داروهای مخدر یا شبه مخدر تجویز نشود.

در مواردی که استفاده خوراکی این دارو برای بیمار مشکل است می توان از پلت یا کپسول زیر پوستی آن استفاده کرد. به این ترتیب دارو در زیر پوست کاشته شده و روی آن بخیه زده می شود. و بر اساس نوع کپسول در طول دو، سه یا شش ماه به تدریج جذب می شود.

  دكتر سعيد كفراشي