با افزایش سطح آگاهی اقشار مختلف مردم مخصوصا جوانان در مورد عواقب اعتیاد به هروئین، نام هروئین مساوی شده بود با کارتون خوابی، دزدی، گدایی، ایدز و...

کاهش تقاضای هروئین، قاچاقچیان مواد مخدر را به فکر ساختن یک ماده جدید از هروئین انداخت! ولی اینبار با نامی دیگر و خصوصیاتی متفاوت تر!

در دورانی که گفته می شد: هروئين آخرين پله نردبان اعتياد است و شخص را به سفري مي برد كه كمتر كسي از آن به سلامت بازگشته است! ناگهان ماده ای به نام کراک بوجود آمد که اوضاع اعتیاد و ترک اعتیاد را کاملا دگرگون کرد و به هم ریخت!

در ابتدا تصور می شد که این ماده همان کراک مشتق از کوکائین است.(که به نوبه خود یک ماده محرک بسیار قوی و خطرناک است) ولی تجزیه این ماده نشان داد که هروئین خالص است!

در ابتدا قاچاقچیان تبلیغ کردند که کراک مخدر نیست و می توان با استفاده از آن تریاک یا هروئین را ترک کرد! و به این صورت عده زیادی در دام این ماده مخدر خطرناک گرفتار شدند.

حرف و حدیث درباره کراک زیاد است! عده ای معتقدند که کراک ماده شیمیایی است که نمی توان آنرا بیشتر از دو سال مصرف کرد چون مصرف کننده را از پای در می آورد! عده ای هم معتقدند که بدنشان کرم می زند و یا اعضای بدنشان به سادگی از هم جدا می شود!

ولی آیا این گفته ها در مورد کراک حقیت دارد یا نه؟!

سوء مصرف کراک نسبت به سایر مواد مخدر باعث می شود که شخص در مدت زمان بسیار کمی چه از لحاظ ظاهری و چه از لحاظ روانی تغییر کند. اگرچه ممکن است کمتر از دوسال شخص را نکشد ولی بقدری اعتیادش پیشرفت می کند که ترک این ماده برایش بسیار سخت و غیر قابل تحمل می شود!

با نگاهی گذرا به تاریخچه درمان اعتیاد به این نکته بر می خوریم که بسیاری از داروهایی که در درمان اعتیاد استفاده می شوند، قبل از اینکه جامعه پزشکی به تأثیر آنها در درمان اعتیاد توجه کند مصرفشان در بین معتادان رواج پیدا کرده است.

با توجه به این نکته می توان گفت: توجه دقیق به حرف هایی که در بین معتادان در باره مواد از جمله کراک رد و بدل می شود و شایع می گردد از ارزش بالایی برخوردار است!  اینکه بدن این افراد کرم می زند از حرف هایی است که در بین خود این افراد شایع شده است! اگرچه ما هنوز چنین مساله ای را ندیده ایم ولی نمی توانیم آنرا رد کنیم!

در همایش درمان سوء مصرف مواد مخدر که در تاریخ هشتم تا دهم آبانماه 1386 در بیمارستان میلاد برگزار شد، یکی از سخنرانان عنوان کرد که به علت استفاده از کاربید در تهیه کراک، افراد معتاد به کراک دچار رابدومیولیز ( از هم گسیخته شدن و تجزیه بافت عضلانی ) می شوند.

اگر این گفته درست باشد باید عواقب دیگر ناشی از رابدومیولیز مانند نارسا شدن و از دست رفتن کلیه ها و ... را نیز به عوارض سوء مصرف کراک اضافه کرد!

علامت قابل توجهی که نویسنده در درمان این افراد با آن برخورد کرده است، نوروپاتی محیطی است. ( بی حس شدن قسمت هایی از بدن به علت آسیب دیدن اعصاب حسی سطحی ) گاهی این مشکل تا جایی پیش می رود که شخص از سوختن اعضای خود غافل مانده و تنها از شنیدن بوی کباب متوجه سوختن قسمتی از بدن خود شده است! پس کرم زدن چنین بدنی نمی تواند دور از ذهن باشد! وجود نقاط پراکنده ای در روی دست و پا ها که بر اثر ریختن کراک دچار سوختگی شده است باید درمانگر را در مورد احتمال وجود نوروپاتی محیطی کنجکاو کند. گاهی این سوختگی ها بقدری عمیق هستند که بیننده را دچار وحشت می کنند!

 کراک از تقطیر هروئین به دست می آید. به این معنی که هروئین را با مواد شیمیایی خاصی می جوشانند و بخار حاصل از آنرا با مواد شیمیایی دیگری ترکیب می کنند تا آنرا بصورت جامد و قابل بسته بندی بصورت قالب در آورند.

قدرت مخدری این ماده بقدری زیاد است که معتادادن به کراک در صورتیکه بخواهند بجای آن تریاک یا هروئین استفاده کنند دچار علائم ترک یا همان خماری می شوند!

پس می توان با یقین گفت: اگر روزی هروئین قوی ترین ماده مخدر و مساوی با بدبختی و نابودی بود در حال حاضر کراک قوی ترین ماده مخدر دنیاست، بطوریکه یک بار مصرف آن حتی بصورت عشقی و گریزی را می توان معادل اعتیاد به آن دانست!

کراک بصورت کلوخ های سفیدرنگی که رنگ سفید آن تمایل به قهوه ای دارد در بازار مواد مخدر عرضه می شود. رنگ و شکل آن شباهت بسیار زیادی به تکه های کشک دارد.

کراک به راحتی تدخین می شود و در حین سوختن بوی خاصی ندارد. برای دود کردن آن از دوعدد سنجاق قفلی استفاده می شود یکی برای نگه داشتن کراک و دیگری برای داغ کردن و سوزاندن آن، دود حاصل از آنرا با یک لوله، که معمولا با کاغذ درست می کنند، استنشاق می کنند. با توجه به اینکه در حین استفاده، شخص بیمار مجبور است چندین بار سنجاق را گرم کند و به کراک بچسباند، فندک از لوازم لاینفک آن به حساب می آید.

در بسیاری از موارد که خانواده به فرد معتاد به کراک مشکوک شده اند در مراجعه به کلینیک اظهار می کنند که فرد مورد نظر وقتی به دستشویی می رود بصورت مکرر و پشت سرهم صدای فندک زدنش می آید! روش دیگر مصرف کراک تزریق آن به داخل رگ است. متاسفانه این ماده را از طریق بینی هم استفاده می کنند! 
 

جالب است بدانید اگر شخصی به هر عنوانی اعلام کند که کراک را فقط یکبار آن هم جهت کنجکاوی استفاده کرده است می توان وی را معتاد درنظر گرفت مگر اینکه خلافش ثابت شود!

درمان اعتیاد به کراک مشابه درمان اعتیاد به سایر مواد مخدر است. در قدم اول باید شخص سم زدایی شود که اینکار بصورت سرپایی یا بستری قابل انجام است.

در مواردی که مقدار مصرف زیاد باشد یا اینکه بیمار کراک را بصورت تزریقی استفاده کند  در مان نگهدارنده و طولانی مدت با متادون در کلینیک های تحت نظارت وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی یا سازمان بهزیستی، می تواند بهترین نوع درمان باشد. کراک نسبت به سایر مواد مخدر هوس بیشتری در مصرف کننده ایجاد می کند و کنترل هوس آن مشکل تر است.

پس همزمان با درمان نگهدارنده با نالترکسون که بعد از انجام سم زدایی صورت می گیرد، شرکت در جلسات رواندرمانی قسمت اصلی درمان است.

همیشه توصیه می شود که بیماران پس از سپری کردن دوره درمان، با گروه معتادان گمنام (NA ) در ارتباط باشند.

  دكتر سعيد كفراشي

اثرات مواد مخدر بر روی بدن را می توان به سه دسته کلی تقسیم کرد:

1- اثرات ضد اضطرابی که نشانه بارز آن بی خیالی است.

2- اثرات مسکن و ضد درد

 3- اثرات افزایش یا بالابردن فاز مصرف کننده که نشانه بارز آن بالارفتن اعتماد بنفس و احساس انرژی است.

 وقتی فردی مواد مخدر را بصورت گریزی و تفریحی استفاده می کند، در فاز نئشگی مجموعه علائمی را که ناشی از این سه اثر مورفین بر روی بدن است، تجربه می کند. با توجه به اینکه در ابتدا، مصرف کننده علایم ترک و خماری ندارد و صرفا علایم خوب مواد مخدر را تجربه می کند، تغییرات شناختی و رفتاری نیز در این دوران رخ داده و کم کم شخص به مرحله ای می رسد که تصور می کند با دیگران متفاوت است و معتاد نمی شود. غافل از اینکه روزبروز بدن به مورفین مقاوم شده و شخص مصرف کننده برای اینکه علایم خوب مواد را تجربه کند مجبور است مصرفش را افزایش دهد. بالاخره روزی فرا می رسد که شخص در صورت عدم استفاده از مواد مخدر دچار علایم ترک یا همان خماری می شود. این دقیقا همان روزی است که شخص ممکن است متوجه اعتیادش به مواد مخدر شود! شاید هم نشود!

  علاوه بر وابستگی بدنی که در این دوران به مواد مخدر ایجاد می شود نباید از وابستگی روانی آن نیز غافل شد که در کنار وابستگی بدنی به شدت شکل می گیرد. تا زمانیکه مصرف کننده، علایم خوب مواد مخدر را تجربه می کند، متاسفانه اعتیاد خود را انکار کرده و هیچگونه تصمیمی برای ترک نمی گیرد. ولی روزبروز شرایط به سمتی پیش می رود که فرد فقط مواد مخدر را جهت رفع خماری و اینکه بتواند  همان آدم سابق شود، استفاده می کند. و نه اینکه دیگر علایم خوب مواد مخدر را تجربه نمی کند بلکه عوارض آنرا در زندگی شخصی خود می بیند. اینجاست که بیمار ممکن است تصمیم به ترک بگیرد، ولی مردد است! درست از همین زمان است که بیمار هر روز می گوید: فقط امروز مصرف می کنم!
( بر همین اساس است که گروههای معتادان گم نام معتقدند که :اگر روزی بیمار یاد بگیرد و بگوید فقط امروز مصرف نمی کنم نجات پیدا می کند! )

تعجب نکنید که این روند در زندگی اکثر قریب به اتفاق معتادان اتفاق افتاده و تقریبا یکسان است. درست به همین خاطر است که عده ای از پزشکان معتقدند که اعتیاد یک بیماری است و نیاز به درمان دارد.

از زمانیکه بیمار به مرحله تصمیم گیری برای درمان می رسد. به جمع آوری اطلاعات در مورد روش های ترک اقدام می کند و ممکن است دست به خوددرمانی های  متعددی بزند.  استفاده از داروهای شبه مخدر، استفاده از کپسول های  ترک اعتیاد به اصطلاح گیاهی دست ساز، استفاده از داروهایی که در شبکه های ماهواره ای و اینترنت در مورد آنها تبلیغ می شود و ... نمونه هایی از این دست هستند.

متاسفانه در تمامی این موارد بیمار تنها مصرف موادش را با مصرف این داروها که شبه مخدر یا مخدر هستند جایگزین می کند و عملا  به این داروها معتاد شده و بعد از مدتی مجددا به سمت مصرف مواد بر می گردد! یا اینکه بعداز ترک های متعدد و احتمالا افتادن مکرر در دامهای افراد سودجو، جهت درمان به کلینیک درمان سؤ مصرف مواد مراجعه می کند.

پس درصد زیادی از مراجعه کنندگان به کلینیک های ترک اعتیاد را همین افراد تشکیل می دهند. البته فراموش نکنیم که خوشبختانه با افزایش آگاهی عمومی در مورد درمان اعتیاد، روز بروز به آمار مراجعینی که درمان در کلینیک ترک اعتیاد را به عنوان اولین راه اقدام به ترک انتخاب کرده اند، افزوده می شود. جای بسی خوشبختی است که کم نیستند افرادی که تنها برای مشاوره در جهت پیشگیری و اطمینان از عدم اعتیاد  اعضای خانواده بصورت فردی یا خانوادگی به کلینیک های درمانی اعتیاد مراجعه می کنند.

وقتی می بینیم که: بیماران مراجعه کننده به کلینیک های درمانی اعتیاد، خسته و زخم خورده بواسطه بی مهری ها و کم لطفی های افراد سودجو، تنها به امید رهایی از این بلای خانمان سوز مراجعه می کنند!

وقتی پریشانی پدر، مادر، فرزند یا همسری را می بینیم که تمامی خوشبختی و آینده خود را در گرو درمانی می بیند که ما به عنوان کلینیک های درمانی برای بیمارشان انجام خواهیم داد!

وقتی اضطراب فرد پاکی را می بینیم که از سوی اطرافیان خود متهم به اعتیاد است و شاید تمام آینده اش در دست تشخیص درست و بجای یک پزشک درمانگر اعتیاد است!

وقتی بیماری را می بینیم که لو رفتن اعتیادش منجر به از دست رفتن کار و تمام زندگیش می شود و از تمامی دنیا تنها به یک تیم درمانگر اعتیاد اعتماد کرده است!

مهمتر از همه چیز،  وقتی در تمامی زوایای زندگی یک ایرانی پای آبرو و حیثیت در میان است ! همه و همه بیانگر جایگاه حساس و ارزشمند یک کلینیک ترک اعتیاد با محیط مناسب و تیم مجرب درمانی است. 

یادمان باشد که اغلب بیمارانی که به خاطر درمان اعتیاد به ما مراجعه کرده اند، در خانواده جایگاه همسری، پدری یا مادری و... دارند و در جامعه ممکن است فردی کاملا فعال باشند پس حفظ جایگاه حیثیتی و اجتماعی این افراد مسئله ای است که اگر به آن فکر نکنیم بهتر است به هیچ عنوان در درمان بیماران اعتیاد دخالت نکنیم!

برای درمان اعتیاد باید دومرحله طی شود:

1- فرد پاک شود. یعنی برای بیمار اقدامات درمانی انجام شود که بعداز اینکه مواد مصرف نکند خمار نشود. که این کار با سم زدایی امکان پذیر است. پس سم زدایی تنها وابستگی بدنی را برطرف می کند.

2- بعداز پاک شدن، فرد باید پاک بماند. برای پاک ماندن، بیمار باید بر هوس استفاده از مواد که همان وابستگی روانی به مواد مخدر است غلبه کند، برای اینکار بیمار نیاز به رواندرمانی، درمان بیماریهای روانپزشکی همراه و درمان نگهدارنده با نالترکسون دارد. بعداز سم زدایی، پیگیری بیمار از نظر ماندگاری در درمان، توسط مددکار کلینیک ترک اعتیاد ضروری است.

در این میان بیمارانی نیز هستند که به علت ترک های ناموفق متعدد یا بواسطه بیماری و یا شرایط خاصشان باید تحت درمان های نگهدارنده دارویی قرار گیرند و بصورت طولانی مدت روزانه به کلینیک مراجعه کنند.

پس درمان اعتیاد توسط تیم درمانگر شامل روانپزشک، پزشک مشاور و درمانگر،رواندرمانگر ، روانشناس و مددکار انجام می شود. که هر کدام به نوبه خود در مرحله ای از درمان دخالت می کنند.

دكتر سعيد كفراشي

تریاک



تریاک


• تعریف:
  ترياك به شكل ماده قهوه اي تيره رنگ با بوی مخصوص است. که از تيغ زدن گرز خشخاش و لخته شدن شيره خشخاش نارس بدست مي آيد. تریاک حاوی چند ترکیب مخدری از جمله مورفین و کدئین است. مهمترین ماده مخدر موجود در تریاک مورفین است که اثرات تریاک نیز ناشی از تأثیر همین ماده بر روی سلولهای بدن است. معمولا قاچاقچیان مواد مخدر جهت سود بیشتر، تریاک را با مواد زائد زیادی مخلوط می کنند تا حجم و وزن آن اضافه شود! این قضیه درباره سایر مواد مخدر هم مصداق دارد.
  

شیره سوخته


• تعریف:
  فرم دیگری از تریاک است که از جمع آوری باقیمانده تریاک که در نتیجه سوختن در حین کشیدن آن توسط وافور در محفظه سفالین وافور باقیمانده است، بدست می آید. مقدار مورفین و سایر آلکالوئیدها در این نوع تریاک بیشتر از خود تریاک است.
   

شیره


• تعریف:
  شیره از حل کردن تریاک در آب و صاف کردن آن بدست می آید.
   

نحوه مصرف


• تریاک به سه صورت کشیدنی( دود کردن)، خوردنی و تزریقی استفاده می شود. روش تزریق تریاک یک روش غیر معمول و پرخطر است. برای کشیدن آن از وسایلی مانند وافور، سیخ و سنجاق و وسیله ای دست ساز که به آن قُلقُلی می گویند استفاده می کنند. مقدار جذب مورفین در فرم تزریقی بیشتر از فرم خوردنی و در فرم خوردنی بیشتر از فرم کشیدنی است. در حین دودکردن بوی مخصوص به خود را دارد که معمولا جهت از بین بردن و مخفی کردن بوی آن، بعداز کشیدن تریاک اسفند دود می کنند.
   

مورفین



مورفین


• تعریف:
  مورفین از ترياک استخراج میشود و یا مستقیما از ساقه خشخاش بدست مي آيد و به صورت پودري کريستالي به رنگ قهوه اي روشن و يا سفيد مي باشد. مورفین اولین ماده ای بود که در سال 1804 میلادی بصورت خالص از تریاک بدست آمد. مورفين به اشكال قرص، كپسول، پودر يا محلول عرضه مي شود و از طريق خوراكي، كشيدن از راه مجاري تنفسي و تزريق زير پوستي و داخل سياهرگي مورد استفاده قرار مي گيرد.
   

هروئین



هروئین


• تعریف:
  هروئين در سال 1900 از مورفین ساخته شد. نام شيميايي هروئین "دي استيل ـ مورفين" است و در ابتدا به عنوان دارویی براي درمان مؤثر اعتياد به مورفين ارائه شد. اما بزودی متوجه شدند که قدرت آن پنج برابر مورفين است. هروئين بصورت پودر سفید رنگی است که با عمل تقطير از مورفين استخراج مي‌شود.
   

نحوه مصرف


• هروئین به سه صورت کشیدنی (دود کردن بر روی فویل)، اسنیف (استفاده از طریق بینی) و تزریقی استفاده می شود. یکی از قویترین مواد مخدر موجود است که بازگشت از آن مخصوصا در فرم تزریقی بسیار مشکل است.
   

کراک(مخدر)



کراک


• تعریف:
  بصورت کلوخ های سفید رنگی که تمایل به رنگ قهوه ای دارند به بازار عرضه می شود. ظاهر آن شباهت زیادی به تکه های کشک دارد. اطلاعات مستندی از نحوه تولید و ترکیبات آن وجود ندارد. در بررسی اطلاعات تیم پزشکی آينده در مشاوره های انجام شده از بیماران مختلف می توان به این جمع بندی رسید که: کراک از تقطیر هروئین و ترکیب آن با مواد شیمیایی خاص درست می شود. می توان گفت که در حال حاضر قوی ترین ماده مخدر در دنیاست بطوریکه یکبار مصرف آن معادل اعتیاد است!( برای اطلاعات بیشتر در این زمینه به مقالات تیم پزشکی مراجعه نمایید)
   

نحوه مصرف


• کراک به سه صورت کشیدنی(دود کردن)، تزریقی و اسنیف(از طریق بینی) استفاده می شود. برای دود کردن آن از دو عدد سنجاق و فندک و یک لوله معمولا کاغذی استفاده می کنند. شنیدن صدای فندک زدن های مکرر در دستشویی خانواده را مشکوک به مصرف این ماده می کند! در حین سوختن بو ندارد و به علت قدرت مخدری و سهولت استفاده، مصرف آن به شدت در حال گسترش است. با سرعت بیش از حد انتظار فرد را از پا در می آورد.
   

نورجیزک



نورجیزک


• تعریف:
  بصورت مایعی نارنجی رنگ که در ویالهایی بدون آرم و نوشته عرضه می شود. از ترکیبات این ماده نیز مانند کراک اطلاعات مستندی در دسترس نیست. در بررسی تجربیات واطلاعات پزشکان آينده می توان به این جمع بندی رسید که: کورتن و یک مخدر مانند هروئین از ترکیبات اصلی این ماده است و امکان وجود مواد محرک در آن منتفی نیست.(برای اطلاعات بیشتر به قسمت مقالات تیم پزشکی مراجعه کنید)
   

نحوه مصرف


• نورجیزک بصورت تزریقی مصرف می شود.
   

داروهای مخدر و شبه مخدر



داروهای مخدر و شبه مخدر


• تعریف:
  گاها بیماران معتاد جهت درمان اعتیاد رو به مصرف داروهایی می آورند که بعد از مدتی به همان داروها اعتیاد پیدا می کنند. در چنین مواردی، ترک صورت نگرفته است و بیمار صرفا اعتیاد خود را با مواد دارویی جایگزین کرده است. ترک در صورتی اتفاق می افتد که بیمار به مدت حداقل دوازده ماه نه مواد مخدر استفاده کند نه از جایگزین های مواد مخدر استفاده نماید. متادون،تمجیزک(بوپره نورفین)، کدئین و ترکیبات آن ( استامینوفن کدئین، اکسپکتورنت کدئین،...)،ترامادول، بایومادول، دیفنوکسیلات(قرص اسهال)، کپسول های گیاهی که عطاریها جهت ترک می فروشند، قرصها و کپسول هایی که در ماهواره و اینترنت جهت ترک اعتیاد عرضه می شوند و گاها برگه گارانتی نیز همراه دارند، از این دست هستند. البته در مورد مصرف متادون یا بوپره نورفین تحت نظر پزشک اوضاع فرق می کند.
   

علائم مصرف مخدرها



علائم مصرف مخدرها


• اعتیاد به مخدرها بصورت وابستگی بدنی و روانی ایجاد می شود و دو فاز اصلی دارد.

  1- نئشگی

  2- خماری

  بعد از مصرف مواد مخدر شخص خصوصیات مثبتی مانند: اعتماد بنفس بالا، خوشحالی، بگوبخند بودن، دوست داشتن دیگران، بیخیالی و خو ش اخلاقی دارد. و به قول معروف فرد نئشه است. بسته به شدت اعتیاد و نوع ماده مخدر مصرفی، بعداز چند ساعت با پایین آمدن سطح مواد مخدر در بدن، شخص دچار علائم ترک یا همان خماری می شود. علائم خماری به علائم خفیف، متوسط و شدید تقسیم می شود. این علائم از کسالت، بی حوصله گی، عصبانیت، خمیازه، آبریزش بینی و عطسه شروع می شود و در صورتیکه شخص مواد مخدر استفاده نکند یا به قول معروف خودش را نسازد علائم شدیدتری مانند: درد اسکلتی عضلانی، اسهال، استفراغ، افزایش ضربان قلب، بالا و پایین رفتن فشارخون، پرش عضلانی و بدتر از همه اضطراب مرگبار به آن اضافه می شود که برای بسیاری از معتادان غیر قابل تحمل است. در صورتیکه بیمار معتاد بتواند تمامی علائم را تحمل کند، بسته به خصوصیات فردی، نوع مواد و روش مصرف بعد از حداکثر هشت روز علائم فروکش کرده و فرد به حال طبیعی بر می گردد. لازم به ذکر است که این علائم در مصرف کراک بقدری شدید است که بسیاری از سم زدایی های با متادون در این نوع اعتیاد، با شکست روبرو می شود.

دكتر سعيد كفراشي